قرارداد 25 ساله ایران و چین هوا شد؟!

کد مطلب: ۲۹۹۹۱

۲۴ مهر ۱۳۹۹ ۰۹:۲۰

دستاوردهای سفر چند روز پیش وزیر امور خارجه کشورمان به چین در زمانی که فشارهای تحریمی آمریکا اوج تازه ای گرفته بود انعکاس چندانی نداشت و اکنون برخی گزارش ها از زیر سوال رفتن قرارداد 25 ساله ایران و چین با نقطه نظرات جدید و قابل تامل چینی‌ها حکایت می کند.

به گزارش کاماپرس، گزارش های برخی رسانه ها از محتوای دیدار ظریف و طرف های چینی این تصور را ایجاد می کند که چینی ها به یک چرخش بزرگ از تفاهمی که از آن به عنوان قرارداد 25 ساله ایران و چین یاد می شد پا پس کشیده و دستور کار جدیدی برای چنین همکاری استراتژیکی مطرح کرده اند.

اگر آنچه روزنامه دنیای اقتصاد از محتوای این دیدار منتشر کرده است صحت داشته باشد دستور کاری که چینی ها در سفر اخیر وزیر خارجه کشورمان برای همکاری بلندمدت روی میز مذاکره با ظریف قرار داده اند حتی برای افراد مبتدی در امور سیاسی معنایی جز هوا شدن این قرارداد ندارد چرا که طرف چینی همکاری استراتژیک با ایران را تلویحا به مشارکت برخی کشورهای حوزه خلیج فارس گره زده که این کشورها اکنون در نوک پیکان مقابله و تخاصم اقتصادی و حتی امنیتی با ایران قرار دارند.

روزنامه دنیای اقتصاد در یادداشتی به قلم هادی خسروشاهین با عنوان «نگاه چینی به توافق با ایران» در این باره نوشته است؛ 9 اکتبر روز غافلگیری بود. محمدجواد ظریف به چین سفر کرده بود تا طی دیدار با همتای خود پروژه قرارداد ۲۵ ساله را به پیش ببرد؛ قرارداد پرسروصدا که از حوزه اقتصاد تا مسائل نظامی و امنیتی را دربرمی‌گیرد.

اما وانگ یی به ناگهان دستورکار جدیدی را روی میز گذاشت: «چین با احترام به نگرانی‌های امنیتی مشروع همه‌ طرف‌ها، پیشنهاد می‌کند که بستر و ترتیبات گفت‌و‌گوی چندجانبه منطقه‌ای ایجاد شود و این مساله شامل نگرانی همه طرف‌ها می‌شود تا شرایط برابر برای انجام گفت‌و‌گو تسهیل شود و تفاهم تحت اصل حفظ برجام افزایش یابد. در نتیجه، مسائل امنیتی پیش رو در منطقه خلیج فارس و خاورمیانه از طریق ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک حل می‌شود. چین به لحاظ شکلی و ماهوی آغوشش را به روی چنین گفت‌و‌گویی میان همه طرف‌ها و پیوستن آنها به این موضوع باز می‌کند.»

گزارش رسمی که از این دیدار روی سایت وزارت‌خارجه چین قرار گرفت، ‌در ارتباط با روابط دوجانبه میان تهران و پکن به ذکر این عبارت اکتفا می‌کند: «چین و ایران شرکای جامع استراتژیک هستند و چین برای تقویت ارتباطات با ایران جهت تعمیق همکاری در نبرد علیه کووید-۱۹ و سایر زمینه‌ها آماده خواهد بود.»

این عبارت بی‌رمق و نه‌چندان دلگرم‌کننده در کنار دستورکار جدیدی که چینی‌ها روی میز مذاکرات گذاشتند، احتمالا با انتظارات مقامات کشورمان از این سفر همخوانی چندانی نداشت.

ضمن اینکه عبارت مورد استفاده «همه طرف‌ها» آن‌چنان مبهم است که مرجع ضمیر آن حداقل در ۹ اکتبر برای دستگاه دیپلماسی کشور مشخص نبود. اما گذشت زمان بهترین فرصت را برای آشکارسازی واقعیت به‌وجود می‌آورد.

۱۰ اکتبر «یانگ جیه چی»، نماینده ویژه رئیس‌جمهور چین همراه با نامه شی‌جین‌ پینگ به دیدار ولیعهد ابوظبی، شیخ محمد بن زاید آل نهیان رفت. آنچه بر روی خروجی خبرگزاری رسمی امارات و همچنین سایت وزارت خارجه چین از این دیدار رفت، تقریبا از مضامین یکسان برخوردار بودند.

اخبار مهم روز را بخوانید:

در پایگاه اینترنتی وزارت خارجه چین چنین آمده است: «رئیس‌جمهور «شی» و ولیعهد برنامه‌ بلندمدتی برای تحکیم و توسعه روابط دو کشور دارند و این مساله مسیر و فصل جدیدی را در روابط دوجانبه تعیین خواهد کرد. چین همیشه امارات را به‌عنوان اولویت دیپلماتیک خود در نظر گرفته است. چین شراکت جامع استراتژیک را با ابوظبی تقویت خواهد کرد و پشتیبانی و اعتماد سیاسی را مستحکم می‌کند و دو کشور همکاری‌ها و پیوندها را در استراتژی‌های توسعه ارتقا خواهند داد و توسعه کیفی اتصال به ابتکار کمربند-جاده را در دستورکار قرار می‌دهند.»

اکنون مرجع ضمیر «همه طرف‌ها» یا حداقل بخشی از طرف‌ها مشخص شده بود. چین به روابط خود با دولت‌های خلیج فارس به‌خصوص دو کشور امارات و عربستان اهمیت ویژه‌ای می‌دهد؛ پس می‌توان این موضوع را مدنظر قرار داد که احتمالا وزیر خارجه چین با زبان بی‌زبانی درصدد بوده است به همتای ایرانی خود این موضوع را بفهماند که با تداوم مشکلات موجود میان ایران و دولت‌های منطقه به‌ویژه این دو کشور خاص امکان تحقق و عملیاتی‌سازی قرارداد موسوم به «قرارداد ۲۵ ساله» امکان‌پذیر نخواهد بود.

در نهایت این یادداشت به این نتیجه رسیده است که لُب کلام وزیر خارجه چین در دیدار ۹ اکتبر خود با مقامات ایرانی این بود که بدون بهبود روابط خود با کشورهای منطقه نمی‌توانند انتظار ارتقای روابط را داشته باشند (ادبیات به‌کاررفته در دو دیدار مقامات چینی با طرف‌های ایرانی و اماراتی به‌خوبی بازگوکننده این واقعیت است).

شایان ذکر است آنچه از آن به عنوان قرارداد 25 ساله ایران و چین یاد می شود در میان کارشناسان و فعالان سیاسی و اقتصادی کشور نیز منتقدان فراوانی داشت و اکنون باید در انتظار شفاف سازی مسئولان سیاسی کشور درباره افق پیش روی این همکاری با توجه به نقطه نظرات جدید چینی ها باشیم.

در این باره بیشتر بخوانید:

برای دسترسی سریعتر به اخبار مهم روز، عضو کانال تلگرام کاماپرس شوید. برای عضو شدن اینجا را کلیک کنید.