خداحافظی با روش‌های قدیمی تعمیر خودرو با آیکپ
پیدا کردن تعمیرگاه معتبر و مقرون به صرفه یکی از چالش‌های مالکان خودرو است. انتخاب نادرست تعمیرکار می‌تواند هزینه‌های بیشتری ایجاد کند و حتی مشکلات فنی خودرو را افزایش دهد. با وجود توسعه فن‌آوری و تغییرات گسترده در صنعت خودرو، بسیاری از مالکان همچنان برای انتخاب تعمیرکار مناسب به توصیه آشنایان و تجربه افراد مورد اعتماد تکیه می‌کنند. از سوی دیگر، پیچیده‌تر شدن فن‌آوری خودروها، انتقال دانش فنی و به‌روز به تعمیرکاران را نیز دشوارتر کرده است. پلتفرم آیکپ با هدف پاسخ به بخشی از این نیاز شکل گرفته و تلاش می‌کند فرآیند عیب‌یابی، تعمیر و نگهداری خودرو را تسهیل کند. عباس شاکری، قائم‌مقام و مدیر تحقیق و توسعه شرکت رایان خودرو اندیش، در گفتگو با کاماپرس درباره چالش‌های خدمات پس از فروش خودرو، نقش هوش مصنوعی در عیب‌یابی و نگهداری خودرو، محدودیت دسترسی به داده‌های فنی و برنامه‌های آیکپ برای هوشمندسازی خدمات خودرویی توضیح داده است.
ایده شکل‌گیری آیکپ براساس کدام نیاز بازار خدمات خودرو شکل گرفت؟
شرکت رایان خودرو سال‌ها در حوزه خدمات پس از فروش و تولید دستگاه‌های دیاگ برای مکانیک‌ها فعالیت داشته است. به واسطه این سابقه، شناخت خوبی از فضای تعمیرگاهی، دانش مکانیک‌ها و فرآیندهای تعمیر و عیب‌یابی خودرو داریم. این تجربه از خودروهای قدیمی و کاربراتوری آغاز شده و تا خودروهای انژکتوری، مجهز به واحد کنترل الکترونیکی و خودروهای پیشرفته امروزی ادامه پیدا کرده است. همزمان با پیشرفت خودروها، آموزش مکانیک‌ها نیز اهمیت بیشتری پیدا کرد. شرکت‌ها و مجموعه‌های مختلف تلاش کردند با برگزاری دوره‌های آموزشی، دانش و تخصص مکانیک‌ها را افزایش دهند. این آموزش‌ها در برخی موارد موفق بود، اما همیشه نتیجه مطلوبی نداشت. در چنین شرایطی، بعضی مکانیک‌ها به تعویض قطعه روی می‌آوردند. این کار هزینه بیشتری به مالک خودرو تحمیل می‌کرد و در بسیاری از موارد مشکل نیز به شکل اصولی برطرف نمی‌شد. در کنار آموزش، ابزارهای مختلفی هم برای عیب‌یابی در اختیار مکانیک‌ها قرار گرفت. با این حال، فن‌آوری خودرو با سرعت زیادی در حال پیشرفت است و دانش موجود همیشه نمی‌تواند همگام با این تغییرات حرکت کند. به همین دلیل، نیاز به فضایی به‌روز و متناسب با عصر هوش مصنوعی و اینترنت احساس می‌شد. فضایی که دانش تخصصی را تجمیع کند و دسترسی به آن را آسان و فراگیر سازد. ایده آیکپ نیز از همین نیاز شکل گرفت.
بازار خدمات هوشمند خودرو در ایران طی سال‌های اخیر چه تغییراتی داشته است؟
شرکت‌ها، به‌ویژه با پیدایش هوش مصنوعی، تلاش کرده‌اند از ظرفیت‌های این فن‌آوری برای ایجاد سرویس‌های هوشمند استفاده کنند. با این حال، فکر می‌کنم حوزه خدمات خودرو در مقایسه با برخی حوزه‌های دیگر هنوز آن‌طور که باید از این ظرفیت بهره نبرده است. در حال حاضر، قابلیت‌های هوشمند این فن‌آوری را در فضای تعمیرگاه، تعمیر قطعات و حتی سطوح بالاتر مدیریتی به شکل قابل توجهی مشاهده نمی‌کنیم. البته پروژه‌هایی برای استفاده از هوش مصنوعی و سیستم‌های مشابه آغاز شده است، اما هنوز به مرحله‌ای نرسیده‌اند که بتوان از آن‌ها به عنوان یک سرویس پایدار استفاده کرد. منظور از سرویس پایدار، خدمتی است که بتواند به صورت مستمر برای کاهش هزینه‌ها و ارائه امکانات کاربردی مورد استفاده قرار گیرد و در نهایت به مالک یا راننده در کنترل بهتر قطعات و کیفیت خودرو کمک کند.
مهم‌ترین چالش توسعه یک پلتفرم هوشمند برای خودروهای متنوع بازار ایران چیست؟
یکی از چالش‌های توسعه پلتفرم‌های هوشمند در ایران این است که فضای خدمات خودرو همچنان تا حد زیادی سنتی باقی مانده است. برآوردهای سال ۱۴۰۱ نشان می‌دهد معرفی از طریق دوستان و آشنایان همچنان سهم بالایی در انتخاب مکانیک دارد. در واقع، اعتماد به یک تعمیرگاه بیشتر بر توصیه اطرافیان و تجربه سایر مالکان خودرو شکل می‌گیرد. همین موضوع باعث شده پلتفرم‌های هوشمند هنوز جایگاه مورد انتظار خود را پیدا نکنند. این پلتفرم‌ها در برخی خدمات مانند تعویض باتری، لاستیک یا سرویس‌هایی که به تخصص ویژه‌ای نیاز ندارند، می‌توانند تا حدی موثر باشند؛ هرچند این خدمات لزوما ماهیت هوشمند ندارند. مساله زمانی جدی‌تر می‌شود که ایراد خودرو پیچیده باشد. در چنین شرایطی، ممکن است راننده یا مالک خودرو به چند مکانیک مراجعه کند و همچنان به نتیجه نرسد. در نهایت نیز برای پیدا کردن راه حل به مشورت با دیگران و تحقیق میدانی روی می‌آورد. به همین دلیل، باید چالش دسترسی و سهولت استفاده برطرف شود تا مالکان خودرو در چنین موقعیت‌هایی کمتر به روش‌های سنتی متکی باشند و بیشتر به سمت فن‌آوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی حرکت کنند. به نظر من، نکته اصلی همین است و پلتفرم‌های هوشمند هنوز برای تبدیل شدن به یک ابزار پایدار و رسیدن به سطح مورد انتظار کاربران فاصله دارند.
آیکپ چگونه اطلاعات فنی خودرو را به داده قابل استفاده برای مالک یا تعمیرکار تبدیل می‌کند؟
اطلاعات فنی و پارامترهای خودرو باید به شکلی قابل فهم برای مالک خودرو ارائه شود. کاربران عموما دانش تخصصی ندارند و صرف مشاهده این اطلاعات، کمک چندانی به آن‌ها نمی‌کند. به همین دلیل، شاخص‌هایی مانند شاخص سلامت خودرو و تحلیل داده‌های ثبت شده می‌تواند دید کلی‌تری از وضعیت عملکرد خودرو در اختیار راننده یا مالک قرار دهد. نگهداری تاریخچه این اطلاعات و ثبت سرویس‌های دوره‌ای نیز کمک می‌کند وضعیت خودرو در بازه‌های زمانی طولانی‌تر بررسی و تحلیل شود. اگر اطلاعات مربوط به سرویس‌های دوره‌ای و تعمیرات خودرو در آیکپ ثبت شود، این پلتفرم می‌تواند با بررسی این اطلاعات، تصویر دقیق‌تری از وضعیت خودرو به مالک ارائه دهد.
افزایش هزینه تعمیر و نگهداری چه تاثیری بر رفتار مالکان و تقاضا برای خدمات هوشمند خودرو گذاشته است؟
این موضوع تاثیر زیادی بر رفتار مالکان خودرو داشته است. خودروهای جدیدی که وارد بازار ایران می‌شوند، پیچیدگی‌های فنی زیادی دارند و اطلاعات تعمیراتی آن‌ها نیز معمولا به راحتی در دسترس نیست. از طرف دیگر، خودروهایی که چند سال از عمرشان می‌گذرد، به دلیل استهلاک قطعات ممکن است همزمان با چند مشکل فنی روبه‌رو شوند. افزایش هزینه قطعات نیز فشار بیشتری به مالکان خودرو وارد می‌کند. در چنین شرایطی، مالک خودرو نیاز دارد دست‌کم اطلاعات اولیه‌ای از وضعیت خودرو در اختیار داشته باشد. همچنین اگر بتواند اطلاعات مربوط به عملکرد خودرو را در قالب عدد، گزارش یا شواهد مشخص به مکانیک ارائه کند، فرآیند عیب‌یابی نیز می‌تواند دقیق‌تر پیش برود. مخاطبانی که با آن‌ها در ارتباط هستیم، معمولا افرادی هستند که پیش از این با مشکلات فنی خودرو درگیر شده‌اند. این افراد پس از مواجهه با ایراد خودرو، از آیکپ استفاده می‌کنند تا مشکل را تا حد ممکن شناسایی کنند و تصویر روشن‌تری از وضعیت خودرو به دست آورند. هدف این است که بتوانند وضعیت خودرو را بهتر برای تعمیرکار توضیح دهند یا مشاوره دقیق‌تری دریافت کنند. به همین دلیل، می‌توان گفت دشواری پیدا کردن تعمیرکار مناسب و افزایش هزینه‌های تعمیر و قطعات، کاربران را به سمت استفاده بیشتر از چنین پلتفرم‌هایی سوق می‌دهد.
محدودیت دسترسی به داده‌های فنی و تنوع خودروهای بازار چه چالشی برای توسعه خدمات هوشمند ایجاد کرده است؟
محدودیت دسترسی به داده‌های فنی یکی از چالش‌های توسعه خدمات هوشمند در حوزه خودرو است. دسترسی به دستورالعمل‌های تعمیراتی و اطلاعات فنی می‌تواند نقش مهمی در نحوه سرویس‌دهی به خودروهای جدید داشته باشد؛ به‌ویژه مدل‌هایی که از پیچیدگی فنی بیشتری برخوردارند یا بخشی از قابلیت‌های خودران را در خود جای داده‌اند. تعمیر این خودروها به مستندات و راهنماهایی نیاز دارد که بتواند به مکانیک‌ها در فرآیند عیب‌یابی و تعمیر کمک کند. در دوره گارانتی، مالکان خودروهای جدید یا مدل‌بالا معمولا ترجیح می‌دهند به نمایندگی‌های خدمات پس از فروش همان برند مراجعه کنند تا از خدمات دوره گارانتی استفاده کنند. این نمایندگی‌ها نیز معمولا مستندات فنی را در اختیار عموم قرار نمی‌دهند. با این حال، چند سال پس از تولید یا واردات یک خودرو، تعمیرکاران به تدریج و از طریق تجربه عملی، آموزش استاد و شاگردی یا روش‌های غیرآکادمیک، دانش لازم را کسب می‌کنند. تجربه و دانشی که از قبل دارند نیز به توسعه مهارت آن‌ها کمک می‌کند. بخشی از این انتقال دانش از طریق شبکه‌هایی خارج از نمایندگی‌ها شکل می‌گیرد. در این میان، برخی تعمیرکاران نیز در حوزه‌های خاص، مانند گیربکس خودروهای فرانسوی یا خودروهای چینی، تخصص پیدا می‌کنند و از طریق معرفی شفاهی و تبلیغات دهان به دهان شناخته می‌شوند. از طرف دیگر، تعمیرکاران معمولا ساعت‌های کاری طولانی و پرفشاری دارند و نمی‌توان انتظار داشت افراد کم‌تجربه به راحتی بتوانند از آن‌ها راهنمایی بگیرند. بنابراین، هرچه دسترسی به دستورالعمل‌ها و مستندات فنی بیشتر شود، امکان ارائه خدمات بهتر و افزایش کیفیت تعمیرات نیز بیشتر خواهد شد.
هوش مصنوعی چه تغییری در آینده عیب‌یابی، نگهداری و خدمات خودرو ایجاد خواهد کرد؟
عصر هوش مصنوعی بسیاری از جنبه‌های زندگی انسان را تغییر خواهد داد و صنعت خودرو نیز از این تحول مستثنی نیست. امروز استفاده از هوش مصنوعی در رانندگی و پلتفرم خودرو گسترش پیدا کرده و آثار آن به وضوح دیده می‌شود. با این حال، میزان تاثیر این فن‌آوری بر حوزه تعمیر و نگهداری خودرو در آینده، تا حد زیادی به تمهیداتی بستگی دارد که خودروسازان در نظر می‌گیرند. حتی خودروهای پیشرفته‌ای که از سطوح ۳ و ۴ رانندگی خودران پشتیبانی می‌کنند، در حوزه خدمات پس از فروش همچنان به روش‌های سنتی متکی هستند. تعمیر این خودروها براساس دستورالعمل‌های خودروساز انجام می‌شود و ابزارهایی نیز برای عیب‌یابی آن‌ها طراحی شده است. در ایران، دست‌کم در زمینه خودروهای متصل (Connected Car) یا روش‌های هوشمند عیب‌یابی، هنوز نمونه قابل توجهی وجود ندارد؛ مگر اینکه این قابلیت در خودرو تعبیه شده باشد و مانند یک دستگاه دیاگ داخلی، اطلاعاتی را در اختیار راننده یا مالک قرار دهد. در حوزه خدمات پس از فروش نیز تاکنون نمونه‌ای ندیده‌ام که بتوان آن را به معنای واقعی هوشمند دانست. با حرکت صنعت خودرو به سمت استفاده گسترده‌تر از هوش مصنوعی، احتمالا در سال‌های آینده این فن‌آوری به حوزه نگهداری و خدمات خودرو نیز وارد خواهد شد. پلتفرم‌هایی مانند آیکپ که در این حوزه فعالیت می‌کنند، قصد پوشش بخشی از این خلا را دارند. ما نیز سعی می‌کنیم استفاده از هوش مصنوعی را به طور جدی توسعه دهیم تا خدمات آیکپ بر پایه هوش مصنوعی و تحلیل داده‌ها ارائه شود و بتواند به حوزه نگهداری و خدمات خودرو کمک کند.
با افزایش خودروهای برقی، هیبریدی و متصل، بازار خدمات فنی چه تغییری خواهد کرد و آیکپ چه مسیری برای توسعه در پیش دارد؟
پلتفرم آیکپ برای انواع خودروها، از برقی و هیبریدی گرفته تا خودروهای احتراق داخلی، راهکارهای مشخصی ارائه می‌دهد. البته نوع خدمات پس از فروش، تعمیر و نگهداری در هرکدام از این خودروها متفاوت است. خودروهای برقی به خدمات و فرآیندهای نگهداری متفاوتی نیاز دارند و در خودروهای هیبریدی و احتراق داخلی نیز شرایط به همین شکل است. تنوع قطعات در خودروهای احتراق داخلی بیشتر است، در حالی که خودروهای برقی بخش‌های مرتبط با موتور را ندارند. به همین دلیل، حدود ۸۰ درصد سرویس‌های اولیه خودروهای برقی به بازدید اختصاص دارد و نیاز به تعویض قطعه در آن‌ها بسیار کمتر است. در مقابل، موضوع باتری و سلامت آن اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا در سال‌های بعد می‌تواند هزینه قابل توجهی به مالک تحمیل کند. گارانتی باتری این خودروها معمولا از پنج سال به بالا است، اما بخش قابل توجهی از ارزش خودرو همچنان به باتری آن مربوط می‌شود؛ این سهم در خودروهای تمام برقی بیشتر و در خودروهای هیبریدی کمتر است. در آیکپ، الگوی مشخصی برای این تفاوت‌ها در نظر گرفته‌ایم. هدف ما این است که خدمات و نگهداری خودرو را تا حد امکان هوشمند کنیم و متناسب با نوع خودروی هر مالک، سرویس مناسب ارائه دهیم. این خدمات می‌تواند به کنترل هزینه‌ها، دسترسی به اطلاعات بیشتر درباره وضعیت خودرو و شناسایی احتمالی مشکلات کمک کند. در حوزه‌های دیگری مانند تردد و پرداخت نیز امکان ارائه خدمات وجود دارد. تلاش ما این است که نیازهای مختلف خودرویی مالک در یک سیستم و پلتفرم جامع پوشش داده شود.
چشم‌انداز بازار خدمات هوشمند خودرو در ایران را چگونه ارزیابی می‌کنید و آیکپ چه جایگاهی برای خود در این بازار در نظر گرفته است؟
فکر می‌کنم مانند سایر کشورهای دنیا، خودروهای هوشمند در ایران نیز به سرعت فراگیر شوند. براساس زمان‌بندی‌هایی که ارائه شده، ممکن است تا سال ۲۰۴۰ بخش قابل توجهی از خودروها خودران باشند یا دست‌کم در سطوح ۳ و ۴ قرار بگیرند. بنابراین، هوشمند شدن خودروها ایجاب می‌کند که خدمات مرتبط با آن‌ها نیز به سمت هوشمند شدن حرکت کند. شبکه‌های خدمات پس از فروش برای مجهز شدن به چنین سیستم‌هایی به زیرساخت اطلاعاتی نیاز دارند و ما تلاش می‌کنیم این بستر را در آیکپ فراهم کنیم. با توجه به همکاری‌هایی که با برخی شرکت‌های خودروسازی داریم، هدف این است که نسل آینده خودروهای تولید شده در ایران نیز در کنار قابلیت‌های هوشمند، از خدمات پس از فروش هوشمند بهره‌مند شوند. در چنین شرایطی، تفاوت میان خدمات سنتی و هوشمند برای مالک خودرو به طور ملموس قابل مشاهده خواهد بود. آیکپ می‌تواند این خدمات را هم برای مالک خودرو و هم برای شبکه خدمات پس از فروش خودروسازان فراهم کند. این پلتفرم با ایجاد بستری از داده، دانش و اطلاعات در زنجیره تامین خودرو، می‌تواند برای مالک خودرو ارزش ایجاد کند و به کاهش هزینه‌های نگهداری یا افزایش رضایت او کمک کند.
انتهای پیام
مرتبط با:
