بستههای حمایتی؛ فقط روی کاغذ
در دستهبندی جدید، تمامی فعالان حوزه اقتصاد دیجیتال در دسته کسبوکارهای نوین و دانش بنیان قرار میگیرند. کسبوکارهایی که معمولا بر پایه استفاده از اینترنت و فضای مجازی شکل گرفتهاند و در دنیا هم جایگاه ویژهای دارند چرا که بخش قابل توجهی از تولید ناخالص ملی کشورها را به خود اختصاص دادهاند. متوسط جهانی سهم این کسبوکارها در جیدیپی حدود ۱۵ درصد است. این عدد در ایران بر اساس آمار موجود بین ۷ تا ۷.۵ درصد است و جای رشد بسیار زیادی دارد. افشین کلاهی، رئیس کمیسیون کسبوکارهای نوین و دانشبنیان اتاق بازرگانی، صنایع و معادن ایران معتقد است متاسفانه کسبوکارهای نوین در سال ۱۴۰۴ با افت زیادی مواجه بودهاند تا جایی که سهم آنها در تولید ناخالص ملی هم کاهش پیدا کرده است.
این روزها، احوال کسبوکارهای نوین و دانش بنیان چطور است؟
برای این کسبوکارها، 1404 سال بسیار بدی بود. جنگ خردادماه، اعتراضات مردمی و قطعی اینترنت که در دوره دوم طولانیتر هم بود، موجب شد دچار خسارت شوند. شرکتهایی را دیدم که به جز ضرر و زیان فراوان، بعضا تا یک سوم نیروهایشان را تعدیل کردند. تقریبا تنها ابزار بازاریابی و فروش بنگاههای کوچک و متوسط، اینترنت و شبکههای مجازی است که آن هم برای مدت طولانی قطع بود.
مشکل عمده بنگاههای بزرگ هم این است که امکان جذب سرمایه ندارند و نمیتوانند برای آینده برنامهریزی داشته باشند. جو ناامیدی و بیاعتمادی در بین شرکتها وجود دارد که نمیدانند چه اتفاقی قرار است بیفتد؛ آیا ادامه دهند، تعطیل کنند، توسعه دهند یا تعدیل کنند؟ دفعه بعد قرار است چه اتفاقی برای اینترنت بیفتد؟ چه چیزی قرار است فیلتر شود؟ این حس ناامنی موجب شده که نتوانند به روزهای بعد فکر کنند.
در جلسات همفکری که با این کسبوکارها دارید، به چه راهکارهایی میرسید؟
پیش از جنگ، یک سری برنامههای آموزشی و کارگاههای مربوط به موضوع تابآوری را شروع کرده بودیم که هنوز هم در حال ادامه هستند. اخیرا اتاق تهران دفترچههای راهنمایی برای بنگاههای کوچک و متوسط آماده کرده که در چنین شرایطی چگونه تابآوری داشته باشند.
از سوی دیگر تلاش ما این بوده که با مسئولان این حوزه صحبت کنیم، وضعیت و شرایط را به آنها منتقل کنیم و بخواهیم که این اتفاقها دیگر نیفتد اما چنین تصمیماتی در سطح مدیران میانی و حتی مدیران بالاتر هم نیست. اینها تصمیماتی است که در ردههای دیگری اتخاذ میشود و روی آنها نمیتوان تاثیرگذار بود. از طرف دیگر فضا طوری است که پیشبینی تقریبا ناممکن است. همه منتظر هستند ببینند چه اتفاقی میافتد.
به نظر میرسد جلساتی که با مسئولان داشتید نتیجهای در پی نداشته...
بله. در واقع نتیجهای نگرفتیم. فقط اعلام کردند که یک سری بسته حمایتی قرار است تعریف شود و درباره آن تصمیمگیری شود که معمولا این بستههای حمایتی روی کاغذ است و به مرحله عملی شدن نمیرسد و اگر هم برسد معمولا خیلی کمککننده نیست. سیاستهای کلی اقتصادی است که روی کسبوکارها تاثیرگذار است، نه حمایتهای کوتاهمدت. تا زمانی که برای اصلاح سیاستهای کلی اقتصاد تغییری رخ ندهد، فکر نمیکنم کمکی به شرکتها و بنگاههای اقتصادی صورت گیرد.
منظور شما از سیاستهای کلی اقتصادی دقیقا چیست و چه مواردی را در برمیگیرد؟
این مهم است که شیوه حکمرانی در حوزه اقتصادی باید تغییر کند. به نظر میرسد در برنامههای بالادستی کشور، توسعه در اولویت نیست. شعار اقتصاد هم داده میشود، حرف اقتصاد هم هست اما در عمل خیلی به آن بها داده نمیشود. بهعنوان یک نمونه دیگر، حق مالکیت خیلی در کشور ما به رسمیت شناخته نمیشود و خیلی موارد دیگر که قابل توضیح نیستند. فقط میتوان گفت باید یک تغییر پارادایم در این حوزه اتفاق بیفتد.
با توجه به شرایط موجود، پیشبینی شما برای کسبوکارها در سال ۱۴۰۵ چیست؟
اصلا قابل پیشبینی نیست. در کشور ما یک ساعت دیگر را هم نمیتوان پیشبینی کرد، این که جای خود دارد. چون سناریوهای مختلفی وجود دارد و پشت سر هر کدام از اینها اتفاقهای متفاوتی ممکن است روی دهد. برای خود من سال ۱۴۰۵ غیرقابل پیشبینیترین سال کاری است.
در سال ۱۴۰۴ بیشترین آسیب در حوزه کسبوکار در چه حوزه یا صنفی اتفاق افتاد؟
به طور کلی همه حوزهها به دلایل مختلف مثل تحریم و نرخ ارز با چالشهایی مواجه هستند؛ اما اعتراضات که موجب تعطیلی کسبوکارها شد، به دو بخش خیلی آسیب وارد شد. اول پلتفرمها آنلاین که کامل متوقف شدند و قطع اینترنت به آنها آسیب جدی وارد کرد. گروه دوم هم کسبوکارهای کوچک و متوسط که تمام فعالیت بازاریابی و تبلیغات آنها از طریق فضای مجازی برای یک دوره طولانیمدت متوقف شد.
انتهای پیام
