توسعه اقتصاد دیجیتال می تواند ایران را به اوج برساند
اقتصاد دیجیتال بهتدریج در ساختار اقتصادی کشور جای خود را باز میکند. فعالان این حوزه در تلاش هستند نگاه سنتی به اقتصاد را تغییر دهند و با اعتمادسازی سهم بیشتری از این بازار به دست آورند. در این مسیر، تامین زیرساختهای موردنیاز یکی از عواملی است که اهمیت اقتصاد دیجیتال را نشان میدهد.
حسین اسلامی، مدیرعامل شرکت افرازپرداز رمیس، در گفتگو با کاماپرس با اشاره به اهمیت زیرساختها در ارائه خدمات پایدار تاکید میکند که ارائه سرویسهای دائمی، علاوه بر نیروی انسانی متخصص، به زیرساختهایی نیاز دارد که بتوانند پاسخگوی تقاضای مردم باشند. به گفته او، در دوران جنگ نیز با وجود آسیبدیدگی بخشی از زیرساختها، ارائه خدمات به مردم متوقف نشد.
در ۲۵ سالی که از شروع فعالیت رمیس میگذرد، مخاطبان چه نیازهایی داشتهاند که باید برطرف میشد و آیا اکنون این نیازها بهطور کامل برآورده شده است؟
شکلگیری رمیس با حضور تعدادی از فارغالتحصیلان بهترین دانشگاههای کشور آغاز شد که ماندن در ایران را به مهاجرت ترجیح داده بودند و تمرکز خود را بر حوزه فنآوری اطلاعات گذاشتند. در آن مقطع تلاش کردیم به نیازهای مشتریان پاسخ دهیم. در حوزههای مختلفی نیز فعالیت کردهایم. رمیس پشتیبانی تعداد زیادی از شعب بانکها را بر عهده داشت. در حال حاضر نیز بر تأمین زیرساخت دیجیتال متمرکز هستیم؛ به این معنا که مجموعههای بانکی و اپراتوری برای تجهیز دیتاسنترهای خود به مجموعهای مانند رمیس در کنارشان نیاز دارند.
خدماتی که ارائه کردهاید به کسبوکارهای بیتوجی بوده یا با مجموعههای بیتوبی هم همکاری داشتهاید؟
ما بیشتر در حوزه بیتوبی فعالیت کردهایم و به بیتوجی نیز سرویس دادهایم. بهتازگی رویکردهای جدید بیتوبیتوسی نیز شکل گرفتهاند که در آنها به برخی پلتفرمها سرویس ارائه میشود و این پلتفرمها نیز به عموم مردم خدمات میدهند. بخشی از این خدمات را رمیس ارائه میکند. ما مشکلی با بخشبندی بازار نداریم و هرجا که نیاز باشد، خدمترسانی میکنیم. موضوعی که برای ما مایه افتخار است، راهکارمحور بودن شرکت و وابسته نبودن به برندهاست. تیم فنی توانمندی داریم که مشکلات را میشناسد و میتواند راهحل ارائه دهد. صرفاً فروش یک تجهیز مدنظر ما نیست.
فرسودگی زیرساختها چقدر به فضای کسبوکار هزینه تحمیل میکند؟
سبک زندگی ایرانیان تغییر کرده است. برای مثال، دو دهه قبل برای انجام هر کاری، حتی پرداخت قبض آب و برق، باید حضوری به بانک مراجعه میکردیم. بهتدریج دستگاههای ایتیام شکل بانکداری را تغییر دادند و تقریباً هر ۵۰۰ متر یک دستگاه وجود داشت. سپس با گسترش استفاده از تلفن همراه، امکان انجام امور بانکی فراهم شد؛ به این معنا که محدودیتهای زمانی و مکانی از بین رفت. اکنون مردم میتوانند در خانه امور بانکی خود را انجام دهند. برای رسیدن به این نقطه، مجموعهای از فعالان اقتصاد دیجیتال در حوزههای بانکی و پلتفرمی فعالیت کردهاند.
شرکتهایی مانند ما نیز زیرساختهای لازم برای ارائه این خدمات را تأمین و آماده کرده و پس از آن پشتیبانی میکنند. از این منظر، بهطور دائم در حال گسترش و توسعه هستیم. زمانی که موضوع فرسودگی مطرح میشود، باید با دقت از این واژه استفاده کنیم. ما در بسیاری از مجموعههای مخاطب خود با فرسودگی مواجه هستیم. آیا فرسودگی فقط به معنای نیاز به تأمین زیرساخت است؟ پاسخ منفی است.
گاهی باید طراحی مجدد انجام شود یا تجهیزات بازچیدمان شوند. بااینحال، باید بدون تعارف گفت که در زمینه تجهیزات، در بسیاری از مجموعههای مخاطب خود فرسودگی را مشاهده میکنیم. از یکسو، تحریمهای ظالمانه باعث شدهاند در تأمین تجهیزات و مراحل بعدی کار با مشکل مواجه شویم. از سوی دیگر، فعالان حوزه فنآوری نیز به برخی برندها و تجهیزات علاقهمند هستند یا به عبارت دقیقتر، در برابر تغییر آنها مقاومت میکنند. این مقاومت در میان تأمینکنندگان، مصرفکنندگان و بهرهبرداران وجود دارد.
این مقاومت از کجا نشات میگیرد؟
عادت کردن یکی از دلایل آن است. همکاران فنی بر محصولاتی اشراف دارند که این موضوع کاملاً طبیعی است و استفاده از محصولات جدید برای آنها چندان راحت نیست. دلیل دیگر، دسترسی نداشتن به آموزشهایی است که کشورهای خارجی از ما دریغ کردهاند. بخشی از این موضوع به تحریمها برمیگردد و بخش دیگری نیز ناشی از نداشتن فعالیت مستمر و بدون توقف ما بوده است. این حوزه در جهان طی همین چند سال اخیر پیشرفتهای بسیار چشمگیری داشته است. از نظر هزینه نیز اتفاقات عجیبی رخ داده است. ما معمولاً با کمبود یا نایابی قطعات مواجه هستیم. کشورهای دنیا نیز خود را بهروز کردهاند، سبک زندگی تغییر کرده و هوش مصنوعی وارد شده است. از سوی دیگر، منازعات لفظی در دولتهایی مانند آمریکا باعث شده قیمت تجهیزات زیرساخت دیجیتال در دو سه سال اخیر افزایش غیرمتعارفی پیدا کند. گرانی در دیگر کشورها نیز اتفاق افتاده است.
متأسفانه در داخل کشور نیز مشکلاتی داریم. برای مثال، قیمت دلار در همین مدت اخیر بهشدت افزایش یافته است. از طرفی، به بهانه تولید داخلی اجازه واردات نداریم؛ درحالیکه این تولیدات داخلی اساساً برای مشتریان بانکی و اپراتوری کاربرد ندارند و اگر هم کاربردی داشته باشند، حجم تولید بهاندازهای نیست که بتواند پاسخگوی نیاز باشد. بنابراین، همچنان به واردات نیاز داریم. سیپییو، رم و هارد باید وارد شوند؛ زیرا تولیدکننده قدرتمندی برای این تجهیزات در ایران نداریم و حتی در سطح جهان نیز تعداد تولیدکنندگان آنها بسیار محدود است. اگر بخواهیم خودکفا شویم، که من با آن موافق نیستم، این کار فرایندی چندیندههای است و به سرمایهگذاری جدی نیاز دارد. درباره فرسودگی باید گفت که این مساله وجود دارد و میزان آن نیز کم نیست؛ بنابراین همه باید به آن توجه کنیم.
البته صرفاً تأمین تجهیزات خارجی نمیتواند مشکل را برطرف کند. باید ارزیابی کنیم که تجهیزاتی که اکنون در اختیار داریم، چگونه میتوانند مشکلات ما را برطرف کنند یا چه راهحلهایی برای آنها وجود دارد. برخی تجهیزات ایاوال یا به پایان عمر خود رسیدهاند یا مدت خدمات پشتیبانی آنها به پایان رسیده است؛ اما همچنان به دلیل نگهداری، چیدمان و طراحی مناسب، کار میکنند.
آیا فرسودگی زیرساختها، ضریب نفوذ را افزایش نمیدهد؟ مساله امنیت چه میشود؟
امنیت موضوعی چندوجهی است که باید از تمام زوایا بررسی شود. موضوعات سختافزاری و زیرساختی، نرمافزارها و مساله مغزافزار یا سرمایه انسانی، بهویژه عامل انسانی، تأثیر بسیاری بر امنیت دارند. باید با تأسف به این واقعیت اشاره کنم که اگر به هر دلیلی مجموعهای هدف قرار بگیرد، باید برای مواجهه با آن آماده باشیم.
در جنگ ۱۲روزه که بیشتر جنگ سایبری بود و همچنین در جنگ چهلروزه، قبح هدف قرار دادن مستقیم دیتاسنترها و مراکز داده شکسته شد و چندین مرکز داده با موشک هدف قرار گرفتند. باید تمهیداتی برای مواجهه با حملات موشکی یا سایبری داشته باشیم، اما مهمتر از آن، یافتن راه برونرفت از چنین شرایطی است. باید بدانیم چه راه خروجی در اختیار داریم. زمانی که یک بانک، اپراتور یا مجموعه خدماترسان به هر دلیلی آسیب میبیند، باید برنامهای برای بازگشت خدمات ظرف ۴۸ تا ۷۲ ساعت داشته باشیم تا بتوانیم سرویسهای اصلی را دوباره برقرار کنیم.
البته من بیشترین عامل آسیبپذیری را سرمایه انسانی میدانم و پس از آن نرمافزارها و سختافزارها قرار دارند. بدون تعارف، ما در حال جنگ با کسی هستیم که صاحب فنآوری است و باید خود را برای هر مشکلی آماده کنیم. پیشتر اصرار زیادی نداشتیم که تأمین تجهیزات را بهعنوان اولویت اصلی در نظر بگیریم؛ اما پس از این اتفاقات تصمیم گرفتیم بخشی از تجهیزات را بدون اینکه دادهای روی آنها وجود داشته باشد، در مکان مناسبی مستقر کنیم تا در صورت بروز مشکل، بتوانیم در زمان بسیار کوتاهی خدمات را دوباره ارائه دهیم.
وجود کلاد و فضاهای ابری را در این مسیر چگونه ارزیابی میکنید؟
باید از این امکان استقبال کرد. مجموعههای بزرگ شاید هنوز توان سرمایهگذاری روی تجهیزات را داشته باشند، اما برای برخی مجموعهها این کار دشوار و حتی نشدنی است. قیمتها بهصورت فزایندهای افزایش یافتهاند و ممکن است این مجموعهها از تمام امکانات سرویس ابری نیز استفاده نکنند. بهتر است تنظیمگر نیز از فضای ابری استفاده کند. کلادها به سرمایهگذاری بسیار جدی نیاز دارند و شرکتهای بزرگ دنیا نیز وارد این حوزه شدهاند. این حوزه دیربازده است، به سرمایهگذاری نیاز دارد و شاید سالها زمان ببرد تا هزینه اولیه بازگردد. این فنآوری بخشی از آینده است و ما نیز آن را پذیرفتهایم.
شرکت رمیس با یک شرکت تجاری خواهرخوانده به نام داروک در این زمینه همکاری میکند. ما به تصمیم مخاطب اهمیت میدهیم. زمانی که گفته میشود «مشتری پادشاه است»، باید به این موضوع باور قلبی نیز وجود داشته باشد. بنابراین، با وجود هرگونه تحریم، حتی در زمان جنگ، از تأمین نیازهای کشور دست برنداشتیم. اگر به هر دلیلی مخاطب از نظر فنی یا هزینهای نتواند به این سطح برسد، باید بتواند سرویس را به شکل دیگری دریافت کند. بخشی از آینده کشور و جهان بر همین فضاهای ابری استوار است.
با رونق گرفتن هوش مصنوعی، استفاده از آن در کسبوکارها و حوزههای مختلف به بستر و زیرساختهایی نیاز دارد که باید تأمین شوند. شرکت رمیس چه نقشی در این حوزه داشته است؟
باید در این زمینه فعالانه عمل کنیم. در بازار این تصور وجود دارد که ابتدا باید زیرساخت تأمین شود؛ اما من معتقدم باید طرح داشته باشیم. نیروهای متخصص نرمافزار باید بر هوش مصنوعی اشراف لازم را پیدا کنند و ابتدا مسائل قابلحل در قالب یوزکیسها شناسایی شوند. گاهی اوقات نیازی به جیپییو فارم یا جیپییوهای بسیار جدید نیست و میتوان از کارتهای گرافیکی قدیمی نیز استفاده کرد. زیرساخت گاهی برای یادگیری لازم است و باید از زاویه دیگری به آن نگاه کرد. یکی از اهداف کشورهای متخاصم و دشمنان ما همین است که نمیخواهند در حوزه هوش مصنوعی پیشرفت کنیم؛ اما ما باید حتماً در این حوزه پیشرفت زیادی داشته باشیم.
تأکید میکنم که هوش مصنوعی فقط واردات سختافزار نیست و موضوعات مهمتری نیز دارد. ما در رمیس تلاش میکنیم خدمات موردنیاز هوش مصنوعی را تأمین کنیم و هر زمان مجموعهای به ما نیاز داشته باشد، در کنار آن باشیم. برای آینده نیز در این زمینه برنامههای جدی داریم. درباره هوش مصنوعی تصورات اشتباه زیادی وجود دارد. گاهی بیشتر مردم تصور میکنند هوش مصنوعی جایگزین انسان میشود؛ اما واقعیت این است که آینده از آن کسانی است که بر هوش مصنوعی مسلط باشند. اگر تعبیر درستی از هوش مصنوعی داشته باشیم، باید گفت کسانی که به ابزارهای هوش مصنوعی مجهز هستند، نگاه خود را نسبت به آن تغییر دادهاند و با این فنآوری منطبق شدهاند، فرصتهای بسیار بهتری برای پیشرفت پیدا میکنند.
نباید در مواجهه با هوش مصنوعی این تصور ایجاد شود که این فنآوری جایگزین انسان خواهد شد. تعبیر درست این است که افراد مجهز به هوش مصنوعی جایگزین کسانی خواهند شد که دانشی در این زمینه ندارند و نتوانستهاند خود را بهروز کنند. درواقع قرار نیست هوش مصنوعی جایگزین هوش انسانی شود. ما نیز در رمیس به کسانی که علاقهمند هستند و آینده کشور به آنها گره خورده است، کمک خواهیم کرد.
اوایل شهریورماه اعلام کردید که رمیس قصد ورود به بازار سرمایه را دارد. چه هدفی از این تصمیم داشتید و اکنون فرایند ورود به بورس در چه مرحلهای است؟
شرکتها پس از رسیدن به بلوغ، که ما اکنون با ۲۵ سال سابقه فعالیت در این مرحله هستیم، باید مجموعهای از تصمیمات کلان بگیرند. اگر هدف صرفاً ادامه فعالیت و راحتی تیم اجرایی باشد، نباید وارد فضای بازار سرمایه شد؛ اما اگر بخواهیم کارهای بزرگی انجام دهیم، راهی جز ورود به بازار سرمایه نداریم. کسانی که در حوزه اقتصاد دیجیتال فعالیت میکنند، باید اطمینان بدنه سنتی اقتصاد را جلب کنند. باید از آنها خواست بهجای سرمایهگذاری در اقتصاد سنتی، در حوزه اقتصاد دیجیتال سرمایهگذاری کنند.
یکی از بهترین راهها برای تحقق این هدف، حضور در بازار سرمایه است. اگر به کشورهای دیگر نیز نگاهی بیندازیم، مشاهده میکنیم که افراد سهام مجموعههای سنتی مانند شرکتهای خودروسازی یا نفتی را میفروشند و سهام شرکتهای فنآوری را خریداری میکنند. من در حوزه انواع اقتصاد مطالعه کردهام و به این باور رسیدهام که اقتصاد دیجیتال میتواند کشور را به اوج برساند. باید به سمتی حرکت کنیم که عموم مردم و فعالان اقتصادی به اقتصاد دیجیتال اعتماد و اطمینان پیدا کنند. یکی از اهداف ما ورود به بازار سرمایه بود. باید مسیری را که از هفت، هشت سال قبل آغاز شده است، ادامه دهیم و به سمتی حرکت کنیم که مردم و فعالان اقتصادی به شکل جدید اقتصاد روی بیاورند.
یکی از اهداف رمیس از ورود به بازار سرمایه این بود که تعداد زیادی سهامدار داشته باشیم و جایگاه خود را تثبیت کنیم تا نگاه تأمینکنندگان به ما با تردید همراه نباشد و بدانند که برای بلندمدت برنامه داریم. این موضوع و کمک به تبدیل ایران به جایی بهتر برای زندگی، از اهداف ما بود. قرار بود زودتر از شهریور وارد بورس شویم، اما به دلیل جنگ و آسیبهای زیرساختی، وقفهای ایجاد شد. نماد ما در بورس با کد «رمیس» تایید شده و در آستانه ورود هستیم. اگر مشکلی پیش نیاید، تا یکی دو ماه آینده وارد بازار بورس خواهیم شد.
نگاه شما کمک به پیشرفت زیرساختهاست. چه پیشبینیای از آینده زیرساختهای ایران دارید؟
من به زیرساخت دیجیتال نگاهی زیستبومی و اکوسیستمی دارم. هر زمان درباره اقتصاد دیجیتال صحبت میکنیم، بلافاصله پلتفرمها در ذهن تداعی میشوند. پلتفرمها برای تغییر سبک زندگی زحمت زیادی کشیدهاند و ارزشافزوده ایجاد کردهاند؛ اما بااینحال، برای رشد به زیرساختها وابسته هستند. برای حاکمیت اقتصاد دیجیتال، باید به موضوع زیرساختها نیز توجه شود.
همه فعالان این حوزه، از کسانی که در حوزه اینترنت فعالیت میکنند تا فعالان تولید و تأمینکنندگان، باید اختلافات را کنار بگذارند. همه تلاش میکنیم ایران جای بهتری برای زندگی باشد. حضور در بازار سرمایه برای رسیدن به این چشمانداز میتواند مثبت باشد. به اعتقاد من، برای برداشتن گامهای بزرگ و جذب سرمایههای کلان میتوانیم به اقتصاد دیجیتال تکیه کنیم؛ به شرطی که ابتدا تنظیمگران همراهی کنند، مقاومت زیادی در برابر پیشرفت نداشته باشند، نگرانیهایشان را به ما منتقل کنند و اجازه دهند بخش خصوصی با سرمایهگذاری، راهحل مشکلات را پیدا کند. ما از دولت انتظار سرمایهگذاری نداریم، اما انتظار داریم به بخش خصوصی اطمینان دهد و بهتدریج فعالان بازار سرمایه را جلب کند.
امیدواریم مجموعههای اپراتوری مانند ایرانسل یا مجموعههای پلتفرمی مانند دیوار و دیجیکالا نیز به بازار سرمایه ملحق شوند تا شفافیت بیشتری میان فعالان اقتصاد دیجیتال ایجاد شود. میدانم که این کار دشوار است. از سوی دیگر، مردم نیز با سرمایهگذاری، لذت سرمایهگذاری را تجربه کنند. به این ترتیب، سهم اقتصاد دیجیتال نسبت به اقتصاد سنتی در بازار سرمایه افزایش پیدا میکند و نگاه حاکمیت نیز به سمت تقویت بیشتر اقتصاد دیجیتال خواهد چرخید.
بهعنوان نکتهای دیگر، میخواهم به فعالان حوزه اقتصاد دیجیتال اطمینان بدهم که هرچند در کشور با تورم فزاینده مواجه هستیم و فشار زیادی به کیفیت زندگی مردم وارد شده است، کشورهایی که امروز پیشرفت قابلتوجهی داشتهاند نیز چنین روزهایی را تجربه کردهاند. این سختیها از کنترل ما خارج است. فشارهای روحی، روانی، مادی و معنوی که تحمل میکنیم، گذرا هستند؛ اما میتوانیم دو نوع رویکرد داشته باشیم. یک رویکرد این است که فقط به خودمان نگاه کنیم. من به کسانی که مهاجرت میکنند نقدی ندارم؛ زیرا هر انسانی حق دارد درباره محل زندگی خود تصمیم بگیرد.
همچنین اگر کسی در اقتصاد سنتی سرمایهگذاری میکند، جای گلایهای نیست؛ زیرا قرنها، سالها و دهههاست که اجداد و پدران ما به همین شکل فعالیت کردهاند. اما اگر میخواهیم آینده کشور درخشان باشد، باید این سختیها را به جان بخریم و از آنها عبور کنیم. فعالان اقتصاد دیجیتال با آزمون مهمی روبهرو هستند و باید پای کار بایستند. شاید این تلاشها برای ما نتیجه ندهد، اما فرزندانمان حتماً ثمره آن را خواهند دید. باید باتریها را شارژ و ارهها را تیز کنیم تا از این سختیها عبور کنیم. با حضور این نسل جدید که به آنها نسل AI Native میگویند و شفافیت بیشتری در گفتار و کردار دارند و البته با نسل ما متفاوت هستند، آینده کشور میتواند به جایی بهتر برای زندگی تبدیل شود. ما نیز وظیفه داریم زیرساختهای لازم را برای آنها فراهم کنیم.
انتهای پیام
مرتبط با: