حرکت روی لبه
همکاران‌سیستم یکی از معدود شرکت‌های خصوصی فعال در حوزه فن‌آوری اطلاعات است که در تمام طول فعالیت خود پرچمدار بازار بوده است. این شرکت که اخیرا از نسل جدید محصولات خود رونمایی کرد، سال‌هاست سهم بزرگی از بازار نرم‌افزارهای اداری را در اختیار دارد. به همین بهانه‌ها، پای صحبت‌های محمد عزیزاللهی، مدیرعامل همکاران‌سیستم نشستیم تا از رویکرد این شرکت نسبت به شرایط حاکم بر بازار ایران مطلع شویم. عزیزاللهی در بخش پایانی این گفتگو به آنچه در روزهای جنگ بر همکاران‌سیستم گذشت، نیز اشاره کرد.
نرم‌افزارهای سازمانی در چهار دهه گذشته چه تحولاتی را از سر گذرانده‌اند؟
شروع فعالیت همکاران‌سیستم با این منطق بود که ما بتوانیم به کسب‌وکارها کمک کنیم تا الگوی حسابداری دفتری و دستی را جمع کنند و به سمت مکانیزه شدن و به اصطلاح دیجیتالی شدن حرکت کنند. هدف این بود که فرایندهای اداری در شرکت‌ها روان‌تر و بهتر پیش برود. جلوتر که رفتیم، با ظهور تکنولوژی‌های جدید و آمدن سیستم‌عامل ویندوز و اپلیکیشن‌هایی که تحت ویندوز کار می‌کردند، یک فرصت جدید برای یکپارچه کردن فرایندها ایجاد شد. تا آن زمان، چالش عمده این بود که نرم‌افزارها غیریکپارچه بودند و جزیره جزیره عمل می‌کردند؛ انبار، فروش و مالی هر کدام برای خود کار می‌کردند. بین این‌ها مغایرت‌ها و خطاهایی ایجاد می‌شد که مساله‌ساز بود و برطرف کردن‌شان زمان و هزینه بیشتری طلب می‌کرد. آمدن نسل ویندوز به ما کمک کرد تا روی یکپارچگی متمرکز شویم. به نظر من این یکپارچگی نه تنها نرم‌افزارهای سازمانی را دگرگون کرد بلکه شیوه اداره کسب‌وکارها را هم تحت تاثیر قرار داد و بستری ایجاد کرد که از آن دوره به بعد، یعنی دهه 80، کسب‌وکارها شروع به بزرگ شدن کردند. دسترسی سریع‌تر به اطلاعات و راحت‌تر شدن اداره کسب‌وکارها به مدیران این قدرت را داد که برای بزرگ‌تر شدن جسارت بیشتری داشته باشند. جلوتر که آمدیم مفاهیم ای‌آرپی در دنیا پررنگ شد و توجه‌ها به سمت مدیریت کل منابع سازمانی توسط ای‌آرپی‌ها رفت. این امکان ایجاد شد که ارتباط بین فرایندها و ذی‌نفعان مدیریت شود. این همزمان شد با قدرت گرفتن تکنولوژی وب در عرصه به‌کارگیری نرم‌افزارها. با استفاده از این تکنولوژی، نرم‌افزارهای سازمانی توانستند از محدودیت جغرافیایی و وابستگی به مکان فیزیکی رها شوند. ما نیز از این فرصت استفاده کردیم و این‌جا نسل سوم محصولات همکاران سیستم را طراحی کردیم. ظهور وب به شرکت‌ها کمک کرد تا شعبه‌های جدید راه‌اندازی و در نقاط مختلف دفاتر متمرکز و غیرمتمرکز ایجاد کنند. توسعه شرکت‌های زنجیره‌ای در همین دوره بود. حدود سال‌های ۹۵ و 96 بود که مفهوم کلاد، قدرت گرفت. در آن زمان، حدود پنج، شش سال بود که راهکاران یا همون ای‌آرپی تحت همکاران سیستم را عرضه کرده بودیم. کلاد یک قدرت توسعه‌‌پذیری متفاوتی را به کسب‌وکارها می‌داد؛ هم از نظر سهولت سرمایه‌گذاری، هم از نظر به‌روزآوری و در دسترس‌بودن و امنیت برای کسب‌وکارها مزیت داشت. ما نیز در آن زمان روی کلاد متمرکز شدیم و ای‌آرپی را روی کلاد عرضه کردیم. آن موقع‌ها یک استراتژی هم گذاشتیم به نام «کلاد فرست»، به معنی اول کلاد. هدف‌مان این بود که هر محصولی طراحی می‌کنیم، بر بستر کلاد عرضه شود. این مفهوم در نرم‌افزارهای سازمانی دنیا هم یک مفهوم نوین بود. واقعیت این است که آن زمان خیلی هم از نظر سرمایه‌گذاری و هم از نظر فرهنگ‌سازی کار گسترده‌ای کردیم تا بتوانیم این مفهوم را جا بیاندازیم. الان خوشبختانه بسیاری از شرکت‌ها روی این بستر کار می‌کنند. مردم هم پذیرفتند که کلاد یک واقعیت رو به جلو و اثربخش است. در سال‌های اخیر هم تکنولوژی‌های جدیدتری مانند هوش‌مصنوعی، بیگ‌دیتا، بلاک‌چین و آی‌اُ‌تی ظهور کردند که اکثرشان محصول انقلاب صنعتی چهارم هستند و مفهوم «تحول دیجیتال» قوت گرفت. این‌ها تکنولوژی‌ها به کسب‌وکارها را به تکاپو واداشت تا دوباره برای اداره کردن بهتر فرایندهای‌شان تلاش کنند. در نتیجه همکاران سیستم هم به عنوان شرکتی که در این عرصه پرچمدار و پیشرو است، سراغ به خدمت گرفتن این تکنولوژی‌ها رفت تا نسل جدید محصولات خود را طراحی کند.
آنچه مشاهده می‌شود پویایی مداوم همکاران‌سیستم متناسب با پیشرفت تکنولوژی‌ها است.
ما در این چهار دهه دو رویکرد کلیدی را در مد نظر داشتیم؛ اول این‌که ما نمی‌ایستادیم تا عمر یک تکنولوژی تمام شود و بعد سراغ تکنولوژی جدید برویم. محصولات جدید ما زمانی آماده ورود به بازار شدند که نسل قبلی آن در اوج بوده است. به بیان دیگر همیشه محصول جدید همکاران‌سیستم با محصول قبلی رقابت کرده است. نکته دوم این است که در راستای استراتژی پرچمدار و پیشرو بودن در بازار، همیشه باید تکنولوژی‌های روز را به خدمت بگیریم و یک نوآوری جدید به وجود آوریم. این روی لبه حرکت کردن جزء مزیت‌های کلیدی همکاران سیستم است که روی آن تاکید زیادی داریم.
در این چهار دهه‌ای که روایت کردید یک اتفاق دیگر هم افتاد که بر فضای کسب‌وکار تاثیر زیادی گذاشت و آن هم تولد و رواج استفاده از تلفن همراه بود. همکاران سیستم از ظرفیت‌های این تکنولوژی چطور استفاده کرد؟
تلفن همراه، به خصوص تلفن‌های هوشمند، تحولی شگرف بود که کل زندگی ما و فضای کسب‌وکارها را تحت تاثیر قرار داد. ما باید از این ظرفیت به نحوی استفاده می‌کردیم که نرم‌افزارها فقط محدود به نسخه دسکتاپ نباشند و امکان مراجعه سریع به آن‌ها توسط تلفن همراه هم وجود داشته باشد. همین الان اپلیکیشن‌های متعدد همکاران‌سیستم روی تلفن همراه قابل استفاده هستند؛ به عنوان مثال در صنعت پخش، ویزیتورها بیشتر از تلفن همراه و تبلت استفاده می‌کنند. به همین خاطر ما تمام سرویس‌های توزیع، سفارش‌گیری، تسویه‌حساب و گزارش‌گیری را روی نسخه تلفن همراه ایجاد کردیم. حتی در بخش انبارداری نیز استفاده از تلفن همراه در کنار هندهلدها رواج دارد و ما این امکان را ایجاد کرده‌ایم. علاقه‌مندی افراد به استفاده از تلفن همراه، به خصوص به دلیل امکان اتصال به اینترنت، جزء محرک‌های کلیدی و تاثیرگذار در صنعت ما است.
هوش‌مصنوعی این روزها نقل تمام محافل است. همکاران سیستم با این پدیده جدید چه نسبتی برقرار کرده است؟
به نظر من هوش‌مصنوعی نسبت به همه تکنولوژی‌هایی که در چند دهه اخیر ظهور کردند، تحولی بزرگ است. اگر تکنولوژی‌هایی مانند آی‌اُ‌تی، بیگ‌دیتا، کلاد و کامپیوتینگ را کنار هم قرار دهیم، همه این‌ها در تاثیرگذاری بر فضای کسب‌وکار تقریبا هم‌وزن بودند؛ اما هوش‌مصنوعی از همه آن‌ها شاخص‌تر بود و منجر به اتفاق‌های بزرگی شد. پیچیدگی‌های الگوریتمی و تکنولوژیکی که هوش‌مصنوعی ایجاد می‌کند به کسب‌وکارها کمک کرده تا رویکردها و شیوه‌های جدیدی را در پیش بگیرند و بسیاری از کارها را ساده‌تر و با مدل‌های متفاوت‌تری انجام دهند. در ادامه همین روند، ما نیز در همکاران‌سیستم بهره‌گیری از هوش‌مصنوعی را در دستور کار قرار دادیم و در تمام لایه‌های محصول جدیدمان از هوش‌مصنوعی استفاده کردیم. کلیدی‌ترین دلیلی که سراغ طراحی نسل جدید محصولات رفتیم، قدرت گرفتن هوش‌مصنوعی بود. هر چقدر که مشتریان ما از این محصول بیشتر استفاده کنند، بازخوردها و داده‌های بیشتری به دست می‌آوریم و سازگاری محصول را افزایش می‌دهیم.
یک محصول جدید طراحی کردید یا محصول قبلی را ارتقا دادید؟
محصول جدید ما راهکاران آینده است که نسل چهارم محصولات همکاران‌سیستم است. این محصول کاملا از نو توسعه پیدا کرده و هیچ یک از کدهای آن‌ها با نسل قبل مشترک نیست. هر آنچه در نسل قبل محصولات همکاران‌سیستم بود را کنار گذاشتیم و یک محصول کاملا نو طراحی کردیم. این محصول قرار است بر اساس توانمندی‌های هوش‌مصنوعی حرکت کند.
حفظ امنیت داده‌های شرکت‌ها چه جایگاهی در برنامه‌های همکاران‌سیستم دارد؟
سوال خیلی مهمی است. در این صنعت، امنیت به شدت کلیدی و محل توجه است. منطقی که ما داریم این است که به صورت چندلایه مراقبت می‌کنیم؛ هم در لایه تولید نرم‌افزار، هم در لایه دیتابیس، هم در لایه زیرساخت و سخت‌افزار که روی دیتاسنتر خودمان است. این فرایند را مدام به روز می‌کنیم؛ چراکه امنیت یک مقوله مقطعی و پروژه‌ای نیست. امنیت یک خط مستمر است که به صورت دائم باید به روز شود. ما باید تمام سخت‌افزارها را با آخرین نسخه‌ها به روز کنیم. همچنین باید نرم‌افزارها، آنتی‌ویروس‌ها و فایروال‌ها را نیز به روز نگه داریم. در ضمن باید الگوریتم‌های امن را تغییر دهیم تا امنیت به صورت پیوسته حفظ شود. ناگفته نماند که موضوع امنیت در نرم‌افزارهای لوکال و آن‌پرمیس با نرم‌افزارهای کلاد متفاوت است. در نرم‌افزارهای لوکال و آن‌پرمیس که مشتری خرید می‌کند، بخشی از فرایند حفظ امنیت برعهده خودش مشتری است؛ چون داده‌های روی سیستم‌های مشتری قرار دارد و ما دسترسی چندانی برای محافظت از آن‌ها نداریم. در نرم‌افزارهای کلاد، ما امکان بیشتری برای افزایش امنیت و ایمنی داریم. یک تیم متخصص، از داده‌هایی که در مرکز داده است، محافظت و به صورت دائم وضعیت را رصد می‌کنند. علاوه بر این موارد توصیه‌هایی نیز به مشتریان می‌کنیم که داده‌های‌شان را پشت لایه‌های امنیتی مختلف قرار دهند.
در میان شرکت‌های ایرانی فعال در حوزه فن‌آوری اطلاعات، معدود شرکتی را می‌توان پیدا کرد که عمر شرکت از عمر کارکنان‌اش بیشتر باشد. همکاران سیستم، این ویژگی را دارد که از بسیاری از کارکنان خود مسن‌تر است. این‌جا مقوله آموزش و حفظ فرهنگ سازمانی اهمیت زیادی پیدا می‌کند.
یک افتخار برای صنعت آی‌تی ایران این است که همکاران‌سیستم تقریبا هم‌سن شرکت‌های بزرگی مانند مایکروسافت و اس‌ای‌پی است. در شرایطی که دنیا همیشه در تکنولوژی چند گام از ما جلوتر بوده، همکاران‌سیستم تقریبا با پرچمداران جهانی این حوزه هم‌نسل است و در یک زمان شروع به فعالیت کرده است. چهل ساله شدن این برند خبر خیلی خوبی برای صنعت آی‌تی کشور است. ما برای صدساله شدن همکاران سیستم هم برنامه‌ریزی کرده‌ایم و امیدواریم بتوانیم آن را توسعه بدهیم. البته رسیدن به این هدف چندان کار ساده‌ای نیست و به سرمایه‌گذاری مالی دائم و ایده‌پردازی مداوم نیاز دارد. در همکاران‌سیستم از همان روز نخست این فرهنگ شکل گرفت و نهادینه شد که سرمایه انسانی محور کلیدی توسعه و ماندگاری شرکت است. با توجه به این نگاه که در فرهنگ سازمانی همکاران سیستم وجود دارد، یک موسسه آموزشی و پژوهشی با رسالت چندگانه ایجاد شده است. اول این‌که تخصص نیروهای داخل سازمان را افزایش می‌دهد؛ دیگر این‌که مشتریان همکاران سیستم را توانمند می‌کند؛ سوم هم این‌که به فراگیرهای آزاد آموزش می‌دهد. با توجه به این‌که مجموعه همکاران سیستم متناسب با رشد تکنولوژی، مدام در حال توسعه است، لازم است که دانش کارکنان‌مان هم به‌روز باشد و سطح آن‌ها مدام ارتقا پیدا کند. از سوی دیگر وقتی یک محصول جدید به بازار عرضه می‌کنیم تمام افراد عملیاتی که درگیر محصول هستند در یک دوره به‌روزآوری شرکت می‌کنند تا نسبت به محصول جدید تسلط بیشتری پیدا کنند. نیروهای جدیدی که جذب همکاران سیستم می‌شوند نیز هرچند همگی از دانش روز برخوردار هستند اما به آموزش و تطبیق‌پذیری با سازمان نیاز دارند. در کنار مباحث آموزشی، با برگزاری دوره‌های انتقال تجربه و کارگاه‌های مختلف سعی می‌کنیم افراد را ارتقا بدهیم تا با کمک همدیگر این مسر رشد را تجربه کنیم.
با توجه به شرایطی که بر جامعه و بازار حاکم است، شما چه فرصت‌ها و تهدیدهایی را تا پایان سال 1405 پیش روی صنعت خودتان می‌بینید؟
ما دو، سه سال است که وارد یک دوره عدم قطعیت شده‌ایم. در یک سال اخیر این شرایط خیلی اوج گرفت. هرچند امیدوارم زودتر از این شرایط خارج شویم اما لازم است نگاه بلندمدتی داشته باشیم. در این شرایط ما فرصتی که برای خودمان تعریف کردیم این است که ببینیم چطور می‌توانیم در این شرایط به سازمان‌ها کمک کنیم تا ضمن حفظ بقای خود، توسعه نیز پیدا کنند و توان تاب‌آوری‌شان افزایش پیدا کند. کسب‌وکارها از ما انتظار دارند با ایجاد زیرساختی یکپارچه، به آن‌ها در افزایش رقابت‌پذیری، تصمیم‌گیری دقیق‌تر، بهینه‌سازی خرید و تولید، مدیریت موثر موجودی و نقدینگی، بهبود فرایند فروش و برگشت کالا و محاسبه دقیق بهای تمام شده کمک کنیم. همه این توانمندی‌ها کمک می‌کند که سازمان‌ها ماندگارتر باشند. ما در این شرایط به کسب‌وکارها کمک می‌کنیم تا از این دوره بحران گذر و پس از آن به توسعه فکر کنند. بنابراین ما این را یک فرصت در توسعه کسب‌وکار می‌بینیم که نوعی رابطه برد-برد برای ما مشتریان همکاران سیستم است. همزمان در حال فکر کردن به این هستیم که چطور نوآوری‌‌هایی را به کار بگیریم که توان تاب‌آوری شرکت‌ها را افزایش دهد و در مسیر توسعه به آن‌ها کمک کند.
با توجه به روزهای تلخی که از بهار پارسال تجربه کردیم، سخت‌ترین روزهای همکاران‌سیستم در این مدت داشت، را روایت می‌کنید؟
هر دو جنگی که از سر گذراندیم، روزهای خیلی سختی را برای ما رقم زد. جنگ اول که خیلی شوکه‌کننده بود و اصلا تجربه آن شرایط را نداشتیم. ما بلافاصله وارد فضای دورکاری شدیم. خوشبختانه ابزارهای لازم برای تنظیم فرایندها و دستورالعمل‌های جدید کاری را در اختیار داشتیم ولی همزمان دغدغه‌های متعددی نیز داشتیم؛ این‌که پرسنل کجا هستند؟ حال بچه‌ها چطور است؟ آیا کسی آسیب دیده؟ چطور می‌توانیم فرایند ارائه خدمت را سرپا نگه داریم؟ ولی خب جنگ اول کوتاه و گذرا بود. فکر می‌کنم سخت‌ترین روزها را در اسفند تجربه کردیم، شرایط خیلی سخت و بحران خیلی عمق شد. در آن دوره کسب‌وکارهای زیادی تعطیل شدند. نگرانی‌ها و استرس‌ها خیلی بالا رفت. با این حال ما از تجربه قبلی خوب استفاده کردیم و آماده بودیم. بچه‌ها هم تقریبا خودشان را پیدا کرده بودند و بر کارها مسلط شدند. فضای ابزاری ما کار می‌کرد و توسعه آموزش‌مان اتفاق می‌افتاد. خوشبختانه ارتباط با مشتریان برقرار بود و تقریبا هیچ یک از سرویس‌ها از دسترس خارج نشد.
به نظر می‌رسد این دو جنگ، همکاران سیستم را چابک‌تر از قبل کرده است.
تا قبل از جنگ، همیشه فکر می‌کردیم که در شرایط بحران اقتصادی، چطور باید ماندگار و تاب‌آور باشیم؛ اما وقتی جنگ شد فهمیدیم که شرایط و بحران سخت‌تری هم وجود دارد که تهدیدهای جدی‌تر به دنبال دارد و ما باید بتوانیم در آن شرایط سخت‌تر از سازمان و بچه‌های همکاران‌سیستم و مشتریان‌مان محافظت کنیم. تعبیرتان درست است؛ بعد از این دو جنگ ما یک لایه توانمندتر شدیم.
به عنوان آخرین سوال؛ همکاران سیستم چه چشم‌انداز و برنامه‌ای برای آینده دارد؟
من فکر می‌کنم در آینده با استفاده از تکنولوژی‌های جدید، نرم‌افزارهای سازمانی توسعه بیشتری پیدا می‌کنند. این در شرایطی است که کسب‌وکارها بزرگ می‌شوند و پیچیدگی‌ها بیشتر می‌شود؛ خریدارها هم حساس‌تر از قبل می‌شوند. همه این‌ها بدون مدیریت اطلاعات و بدون استفاده از تکنولوژی و فن‌آوری اطلاعات امکان‌پذیر نیست. فضای تکنولوژی هم خوشبختانه خیلی باز و رو به جلو حرکت می‌کند. به عنوان مثال با آمدن آی‌او‌تی، این قابلیت به صنایع داده شد که تمام مکانیزم‌ها و فرایندهای داخلی خود را از خط تولید و انبار گرفته تا کیفیت محصول کنترل کنند. این تکنولوژی‌ها علاوه بر ایجاد امکان نظارت مداوم، الگوهای بهبود را هم به مدیران پیشنهاد می‌دهند. بنابراین من آینده این صنعت را خیلی مثبت می‌بینم. در همکاران سیستم هم استراتژی ما اولویت قائل شدن برای هوش‌مصنوعی است. تمام محصولات جدیدی که در مقیاس‌های مختلف از جمله همکاران، راهکاران، سپیدار یا دشت طراحی می‌کنیم، بر مبنای توانمندی‌های هوش‌مصنوعی خواهد بود. در فرایندهای داخلی هم سعی می‌کنیم نسخه جدیدی از همکاران‌سیستم را بسازیم که بهره‌وری و بهبود بیشتری داشته باشد.
انتهای پیام
مرتبط با:
