احتمال تورم میانگین ۱۲۵ درصدی با تداوم وضعیت فعلی
در نشست خبری «چشمانداز بازارهای مالی در سال ۱۴۰۵» که با حضور مدیران شرکت مشاور سرمایهگذاری ترنج برگزار شد، سیاوش غفاری، مدیر تحلیل اقتصاد کلان این شرکت، تصویری از وضعیت اقتصاد جهانی، سناریوهای سیاسی پیشروی ایران و چشمانداز بازارهای سهام، ارز و طلا ارائه کرد.
احتمال تبدیل کسری انرژی به کمبود در اقتصاد جهانی
به گزارش کاماپرس، سیاوش غفاری، مدیر تحلیل اقتصاد کلان شرکت مشاور سرمایهگذاری ترنج، در نشست خبری «چشمانداز بازارهای مالی در سال ۱۴۰۵» با اشاره به وضعیت ذخایر نفتی کشورهای مهم دنیا گفت: کشورهای آسیای شرقی، از جمله استرالیا، فیلیپین و تایلند، تقریباً تمام ذخایر نفتی خود را پس از بسته شدن تنگه هرمز مصرف کردهاند. پیشبینی میشود ذخایر نفتی اروپا تا پایان ماه ژوئن به سطحی بیسابقه و حتی کمتر از دوره کووید برسد و احتمالا در اواسط جولای نیز وضعیت مشابهی در ذخایر استراتژیک نفتی آمریکا مشاهده شود.
غفاری ادامه داد: ذخایر نفتی برای اقتصاد جهانی نقش ضربهگیر داشتند تا اثر بسته شدن تنگه هرمز و محدود شدن صادرات انرژی بهسرعت احساس نشود، اما اگر وضعیت فعلی ادامه پیدا کند، طی یک تا دو ماه آینده کسری انرژی میتواند به کمبود تبدیل شود.
بازگشت به شرایط قبل از جنگ دستکم سه ماه زمان میبرد
مدیر تحلیل اقتصاد کلان ترنج با اشاره به دشواری بازگشت اقتصاد جهانی به شرایط قبل از بحران گفت: حتی اگر امروز همهچیز متوقف شود و تنگه هرمز باز شود، پاکسازی مسیرها، اطمینان شرکتهای بیمهای و کاهش ریسکها زمانبر خواهد بود. بازگشت به شرایط پیش از جنگ، دستکم سه ماه زمان نیاز دارد و همین موضوع میتواند بر بازارهای جهانی انرژی و انتظارات تورمی اثرگذار باشد.
صلح جامع در کوتاهمدت دور از تصور است
غفاری در ادامه با اشاره به سناریوهای سیاسی پیشروی ایران گفت: صلح جامع در کوتاهمدت، شامل توافق همزمان درباره موضوعات هستهای، موشکی، تحریمها، هرمز و شبکههای منطقهای، فعلاً در تصور ما نیست.
وی افزود: محتملترین سناریو در کوتاهمدت، دستیابی به یک توافق محدود است؛ زیرا همه طرفها به کاهش هزینهها نیاز دارند. با این حال، ریسک جنگ احتمالا همچنان باقی خواهد ماند و تا پایان دوره ریاستجمهوری ترامپ، شبح جنگ میتواند بالای سر اقتصاد ایران بماند.
عقبماندگی ۱۸.۵ درصدی سهام از تورم کالایی
مدیر تحلیل اقتصاد کلان ترنج با بررسی عملکرد بازار داراییها از ابتدای سال ۱۴۰۲ تا مقطع ۲۹ خرداد گفت: در این بازه، بازده اسمی و واقعی داراییهایی مانند طلا، دلار و سهام باید با توجه به تورم کالایی ارزیابی شود. براساس تورم کالایی نقطهبهنقطه اردیبهشت که حدود ۵۲.۵ درصد اعلام شده، طلای ۱۸ عیار در ایران فقط ۳۱.۵ درصد بازده اضافی نسبت به تورم کالایی داشته است.
غفاری ادامه داد: بازده دلار و تورم کالایی تقریبا برابر بوده، اما بازار سهام حدود ۱۸.۵ درصد از تورم کالایی عقب مانده است.
افت تولید؛ مهمترین چالش اقتصاد ایران پس از جنگ
وی با اشاره به وضعیت اقتصاد ایران پس از جنگ گفت: مهمترین چالش اقتصاد کشور، افت تولید و کاهش ظرفیت عرضه اقتصاد است؛ موضوعی که از اختلال در تجارت خارجی، فشار بر تولید و صادرات نفت ناشی میشود.
غفاری افزود: در ایران شاخص اعتماد مصرفکنندگان به شکل رسمی منتشر نمیشود، اما دادههای موجود نشان میدهد تمایل مصرفکنندگان به خرج کردن کاهش یافته است. برای نمونه، دادههای شاپرک در فروردینماه نشان میدهد تراکنشها از نظر واقعی حدود ۱۰ درصد کاهش داشتهاند. مصرفکنندهای که نمیداند سه ماه دیگر در چه وضعیتی قرار دارد یا آیا شغل خود را حفظ میکند، طبیعی است که تمایل کمتری به خرج کردن داشته باشد.
۸۰ درصد تجارت خارجی ایران از خلیج فارس انجام میشد
مدیر تحلیل اقتصاد کلان ترنج با اشاره به محدودیتهای تجارت خارجی گفت: حدود ۸۰ درصد ظرفیت صادرات و واردات کشور از مسیر خلیج فارس انجام میشد و سهم دریای خزر، مسیرهای جادهای و ریلی در مقایسه با آن بسیار محدود است.
وی افزود: همچنین حدود ۷۰ درصد واردات کشور مربوط به کالاهای واسطهای تولید است؛ بنابراین کند شدن یا توقف واردات میتواند تولید بسیاری از صنایع را تحت فشار قرار دهد.
غفاری تاکید کرد: کالاهای سرمایهای و ماشینآلات نیز بخش مهمی از واردات کشور را تشکیل میدهند و توقف جریان واردات آنها، فشار مضاعفی به بخش تولید وارد میکند.
افت تولید نفت میتواند ظرفیت تولید را کاهش دهد
غفاری با اشاره به نقش نفت در اقتصاد ایران گفت: نفت در سه تا چهار سال اخیر یکی از پیشرانهای اصلی اقتصاد کشور بوده است. هرگونه محدودیت در صادرات نفت میتواند باعث پر شدن ذخایر، کاهش تولید و تحمیل هزینههای اضافی به بخش انرژی شود.
وی افزود: اگر محدودیتها دو تا سه ماه ادامه پیدا کند، بخشی از ظرفیت تولید نفت از دست خواهد رفت؛ همانطور که در مقاطع تاریخی مختلف از جمله جنگ تحمیلی، تحریمهای اوباما و خروج ترامپ از برجام، بخشی از ظرفیت تولید نفت کشور کاهش یافت.
ورود اقتصاد ایران به فضای رکود تورمی
مدیر تحلیل اقتصاد کلان ترنج با اشاره به اثر همزمان افت عرضه و رشد نقدینگی گفت: اقتصاد ایران در حال ورود به فضای رکود تورمی است؛ زیرا از یک سو ظرفیت عرضه کاهش یافته و از سوی دیگر، دولت با کسری بودجه و نیاز به تامین مالی مواجه است.
وی افزود: رشد نقدینگی که اکنون حوالی ۵۵ درصد قرار دارد، نشان میدهد بانک مرکزی نسبت به این موضوع نگران است. اگر تامین مالی کسری بودجه از مسیرهایی انجام شود که در نهایت به بانک مرکزی ختم شود، فشار تورمی افزایش خواهد یافت.
غفاری ادامه داد: در چنین شرایطی، تزریق نقدینگی ممکن است تقاضا را تحریک کند، اما چون تولید و عرضه کاهش یافته، نتیجه آن افزایش سطح قیمتها بدون بازگشت تولید به سطح قبل از جنگ خواهد بود.
تنها راه خروج از رکود تورمی، شوک مثبت انتظارات است
وی درباره راه خروج از رکود تورمی گفت: خروج از رکود تورمی با سیاستهای متعارف پولی و مالی کار سادهای نیست. بازی با نرخ بهره یا تحریک تقاضا از مسیر بودجه دولت میتواند یا تورم را تشدید کند یا رکود را عمیقتر کند.
غفاری افزود: آسانترین مسیر خروج از این وضعیت، ایجاد شوک مثبت در انتظارات است؛ یعنی شکلگیری توافق یا چشماندازی که نشان دهد شرایط در حال تغییر است.
نقدینگی دلاری اقتصاد به حدود ۹۵ میلیارد دلار رسیده است
مدیر تحلیل اقتصاد کلان ترنج با اشاره به وضعیت نقدینگی دلاری گفت: نقدینگی دلاری یکی از شاخصهایی است که فعالان اقتصادی به آن توجه میکنند. پیش از خروج ترامپ از برجام، نقدینگی دلاری اقتصاد ایران بیش از ۳۵۰ میلیارد دلار بود. امروز این عدد به کف خود یعنی حدود ۹۵ میلیارد دلار رسیده است. این موضوع نشان میدهد تمایل به نگهداری دلار و خروج از ریال در اقتصاد افزایش یافته است.
غفاری هشدار داد: اگر این روند ادامه پیدا کند و سیاست فعالانهای از سوی دولت در حوزه سیاست مالی و پولی دیده نشود، اقتصاد ممکن است وارد فاز دلاری شدن شود.
فاصله ارز آزاد و رسمی میتواند به ۳۰ تا ۴۰ درصد برسد
غفاری درباره چشمانداز نرخ ارز گفت: اگر توافقی محدود برای پایان جنگ شکل بگیرد، نرخ ارز میتواند در ابتدا به دلیل تعدیل انتظارات کاهشی شود و بخشی از منابع از بازار ارز به سمت بازارهای دیگر مانند سهام حرکت کند. با این حال، به محض بازگشت تجارت و پاسخگویی به نیازهای کشور، احتمالا دوباره روند افزایشی نرخ ارز تا پایان سال مشاهده خواهد شد.
مدیر تحلیل اقتصاد کلان ترنج ادامه داد: در صورت شکلگیری توافق، فاصله نرخ ارز آزاد و رسمی میتواند در محدوده ۱۵ تا ۲۰ درصد حفظ شود؛ اما اگر جنگ بدون توافق پایان یابد، احتمال رالی دوباره نرخ ارز وجود دارد و فاصله ۳۰ تا ۴۰ درصدی میان نرخ ارز آزاد و رسمی قابل تصور است.
تورم نقطهبهنقطه بانک مرکزی ۷۰.۷ درصد و مرکز آمار ۸۳.۴ درصد اعلام شد
غفاری با اشاره به تازهترین آمار تورم گفت: بانک مرکزی تورم نقطهبهنقطه را ۷۰.۷ درصد و مرکز آمار ایران این نرخ را ۸۳.۴ درصد اعلام کردهاند. پیشتر نیز یکی از سناریوهای مطرحشده این بود که در صورت نبود توافق و کنترل نشدن نقدینگی، تورم پایان سال در محدوده ۶۵ تا ۸۰ درصد قرار بگیرد؛ اما اکنون اقتصاد از آن ارقام نیز عبور کرده است.
احتمال تورم میانگین ۱۲۵ درصدی در سناریوی تداوم وضعیت فعلی
مدیر تحلیل اقتصاد کلان ترنج با اشاره به افزایش تورم ماهانه گفت: در فروردینماه تورم ماهانه هفت درصد و در اردیبهشتماه ۸.۵ درصد بوده، در حالی که از سال ۱۴۰۰ به بعد میانگین تورم ماهانه حدود ۳.۷ درصد بوده است. اگر وضعیت فعلی ادامه پیدا کند، بعید است میانگین تورم ماهانه سال ۱۴۰۵ کمتر از پنج تا شش درصد باشد. در سناریوی تداوم تورم ماهانه هفت درصدی، تورم میانگین میتواند به حدود ۱۲۵ درصد برسد.
غفاری ادامه داد: در چنین شرایطی، ممکن است تورم کالایی در پایان سال حتی از ۲۰۰ درصد نیز عبور کند. البته در صورت دستیابی به توافق و کنترل انتظارات، تورم همچنان احتمالا در محدوده بالای ۵۰ تا ۶۰ درصد و حتی تا حدود ۷۰ درصد باقی خواهد ماند.
ثبت بهترین ۱۰ روز ریالی تاریخ بورس با ورود ۴۰ همت پول
غفاری در بخش دیگری از سخنان خود، بازار سهام را «ستاره این روزهای بازار داراییها» توصیف کرد و گفت: طی ۱۰ روز کاری پس از بازگشایی بورس، حدود ۴۰ همت پول وارد بازار سهام شد. از نظر ریالی، این دوره را میتوان بهترین ۱۰ روز تاریخ بورس دانست؛ هرچند از نظر دلاری، رکورد سال ۱۳۹۹ بسیار بالاتر بوده است.
مدیر تحلیل اقتصاد کلان ترنج ادامه داد: در رکورد قبلی، حدود یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار پول حقیقی وارد بازار سهام شده بود، اما ورود ۴۰ همتی اخیر با نرخ فعلی بازار معادل حدود ۲۳۵ میلیون دلار است.
بازار سهام همچنان گران نیست
غفاری با اشاره به معیار ارزندگی سهام در ترنج گفت: در این معیار، اثر دلار، کامودیتیهای جهانی و نرخ بهره از شاخص کل سهام حذف میشود تا وضعیت واقعی بازار نسبت به گذشته ارزیابی شود.
وی افزود: هرچه این شاخص پایینتر باشد، بازار ارزانتر است و هرچه بالاتر برود، میتواند نشانه حبابی شدن بازار باشد. بررسیها نشان میدهد بازار سهام از سال ۱۴۰۳ به بعد، پس از حذف اثر دلار، نرخ بهره و کامودیتیها، روند حقیقی منفی داشته است. حتی با رشد شاخص کل از محدوده ۳.۶ تا ۳.۷ میلیون واحد به حدود ۴.۳ میلیون واحد، هنوز نمیتوان گفت بازار سهام گران شده است.
ظرفیت رشد ۲۰ تا ۴۰ درصدی بورس در صورت کاهش ریسکها
مدیر تحلیل اقتصاد کلان ترنج با اشاره به چشمانداز بازار سهام گفت: اگر ریسکها، بهویژه ریسک درگیری مستقیم، تعدیل شود، بازار سهام بهراحتی میتواند ۲۰ تا ۴۰ درصد دیگر ظرفیت رشد داشته باشد. در صورت شکلگیری توافق با مختصاتی که بتواند انتظارات را بهبود دهد، سهام میتواند بهترین عملکرد را در میان داراییها داشته باشد.
فشار کوتاهمدت بر طلای جهانی، چشمانداز مثبت در میانمدت
غفاری درباره بازار طلا گفت: در کوتاهمدت ممکن است فشارهایی بر قیمت طلای جهانی وجود داشته باشد؛ از جمله تقویت شاخص دلار، شناسایی سود سرمایهگذاران و افزایش نرخ بهره واقعی در آمریکا. با این حال، طلا در میانمدت و بلندمدت جایگاه خود را به عنوان یک دارایی استراتژیک در میان بانکهای مرکزی و سرمایهگذاران نهادی غیرآمریکایی تثبیت کرده است.
مدیر تحلیل اقتصاد کلان ترنج ادامه داد: برآورد برخی مدیران دارایی بزرگ جهان مانند بلکراک، جیپیمورگان و گلدمن ساکس نشان میدهد مرکز ثقل پیشبینی قیمت طلا تا پایان سال ۲۰۲۶ در محدوده ۴۸۰۰ تا ۵۵۰۰ دلار قرار دارد که بالاتر از سطح فعلی است.
سهام در سناریوی توافق، بهترین دارایی خواهد بود
غفاری در جمعبندی تحلیل خود از بازار داراییها گفت: اقتصاد ایران همچنان با تورم کالایی بسیار بالا مواجه است و چالش عرضه میتواند باعث شود رشد قیمت کالاها حتی از رشد نرخ ارز نیز بیشتر شود. در صورت نبود توافق، سهام احتمالا همچنان با تخفیف نسبت به ارزشهای تاریخی خود معامله خواهد شد و نباید انتظار تکرار شرایطی مانند سال ۱۳۹۹ را داشت.
مدیر تحلیل اقتصاد کلان ترنج در پایان تاکید کرد: اگر توافقی شکل بگیرد که انتظارات را تغییر دهد، داراییهای آزادشده را به اقتصاد بازگرداند و فشار تحریم فروش نفت را کاهش دهد، بازار سهام میتواند در میان داراییهای مختلف بهترین عملکرد را ثبت کند.
انتهای پیام
مرتبط با:
