ظرفیت فراموششده توسعه پایدار و ضرورت تسهیل مجوزها برای بخش خصوصی
در جهان امروز، صنعت گردشگری دیگر صرفاً محدود به بازدید از جاذبههای تاریخی و طبیعی نیست. یکی از شاخههای روبهرشد و ارزآور این صنعت، «گردشگری کشاورزی» یا «اگروتوریسم» است؛ مدلی که در آن گردشگر علاوه بر بهرهمندی از طبیعت، سبک زندگی روستایی، فرآیند تولید محصولات کشاورزی، غذاهای بومی و فرهنگ محلی را تجربه میکند. بسیاری از کشورهای توسعهیافته و حتی اقتصادهای نوظهور، سالهاست از این ظرفیت برای ایجاد اشتغال، جلوگیری از مهاجرت روستایی و افزایش درآمد جوامع محلی بهره میبرند.
به گزارش کاماپرس، در ایران، بهویژه در استان گیلان، ظرفیتهای کمنظیری برای توسعه گردشگری کشاورزی وجود دارد؛ اما متأسفانه این حوزه همچنان میان پیچیدگیهای اداری، نبود سیاستگذاری منسجم و نگاه سنتی برخی دستگاهها گرفتار مانده است.
گیلان؛ بهشت بالقوه گردشگری کشاورزی
استان گیلان از معدود مناطق ایران است که همزمان از تنوع اقلیمی، کشاورزی غنی، فرهنگ بومی اصیل، معماری روستایی، منابع طبیعی و جاذبههای غذایی برخوردار است. شالیزارهای برنج، باغهای چای، مزارع مرکبات، پرورش کرم ابریشم، دامداریهای سنتی و روستاهای سرسبز، هرکدام بهتنهایی میتوانند به برندهای بینالمللی گردشگری تبدیل شوند.
گردشگر امروز تنها بهدنبال اقامت در هتل نیست؛ او میخواهد تجربه کند. حضور در یک مزرعه چای، مشارکت در برداشت برنج، پخت غذاهای محلی، اقامت در خانههای روستایی و آشنایی با سبک زندگی بومی، همان تجربهای است که میلیونها گردشگر داخلی و خارجی حاضرند برای آن هزینه کنند.
اما سؤال اساسی اینجاست: چرا گیلان با وجود این ظرفیت عظیم، هنوز سهم ناچیزی از بازار حرفهای گردشگری کشاورزی دارد؟
مانع اصلی؛ بروکراسی و سختگیریهای غیرضروری
یکی از مهمترین چالشهای توسعه گردشگری کشاورزی در گیلان، فرآیند دشوار و فرسایشی دریافت مجوزهاست. فعالان بخش خصوصی برای راهاندازی یک مجموعه کوچک بومگردی یا مزرعه گردشگری، ناچارند میان دهها دستگاه اجرایی، استعلام و مقررات متناقض رفتوآمد کنند.
در بسیاری موارد، سرمایهگذار بهجای تمرکز بر توسعه خدمات، انرژی و سرمایه خود را صرف عبور از پیچوخمهای اداری میکند. این در حالی است که در بسیاری از کشورهای موفق، دولت صرفاً نقش تسهیلگر و ناظر را ایفا میکند، نه مانع.
متأسفانه هنوز نگاه غالب در برخی دستگاهها، نگاه محدودکننده و امنیتی به سرمایهگذار بخش خصوصی است؛ در حالی که توسعه پایدار بدون حضور فعال و خلاقانه بخش خصوصی عملاً ممکن نیست.
غفلت دولت و حتی بخش خصوصی
نکته قابلتأمل آن است که نهتنها بخشی از ساختار دولتی، بلکه حتی بسیاری از فعالان اقتصادی و سرمایهگذاران نیز هنوز شناخت دقیقی از ظرفیت اقتصادی گردشگری کشاورزی ندارند. عمده سرمایهگذاریها همچنان به سمت ساختوسازهای سنتی، ویلاسازی یا فعالیتهای کوتاهمدت سوق پیدا میکند؛ در حالی که اگروتوریسم میتواند درآمدی پایدار، اشتغالزا و سازگار با محیط زیست ایجاد کند.
گردشگری کشاورزی تنها یک فعالیت تفریحی نیست؛ بلکه زنجیرهای از ارزش اقتصادی ایجاد میکند:
- افزایش فروش محصولات محلی
- رونق صنایع دستی
- ایجاد اشتغال برای زنان و جوانان روستایی
- حفظ فرهنگ بومی
- جلوگیری از مهاجرت روستایی
- افزایش سرمایهگذاری پایدار در مناطق کمترتوسعهیافته
ضرورت اصلاح سیاستها و تسهیل مجوزها
اگر دولت واقعاً بهدنبال توسعه اقتصادی، اشتغال پایدار و رونق روستاهاست، باید نگاه خود را نسبت به سرمایهگذار و فعال گردشگری تغییر دهد. امروز مهمترین نیاز این حوزه عبارت است از:
۱. ایجاد پنجره واحد صدور مجوز
سرمایهگذار نباید میان چندین اداره سرگردان شود. تمامی فرآیندها باید در قالب یک سامانه یا مرجع واحد مدیریت شود.
۲. کاهش مقررات دستوپاگیر
بسیاری از الزامات فعلی، متناسب با واقعیتهای بومی و ظرفیت روستاها نیست و صرفاً مانع سرمایهگذاری میشود.
۳. حمایت مالی و بانکی
پرداخت تسهیلات کمبهره و ایجاد مشوقهای مالیاتی میتواند موجی از سرمایهگذاری سالم در این حوزه ایجاد کند.
۴. آموزش جوامع محلی
روستاییان باید با مزایای اقتصادی و فرهنگی گردشگری کشاورزی آشنا شوند تا خود به بازیگران اصلی این صنعت تبدیل شوند.
۵. برندسازی برای گیلان
گیلان میتواند به قطب ملی و حتی منطقهای گردشگری کشاورزی تبدیل شود؛ اما این امر نیازمند برنامهریزی حرفهای، تبلیغات هدفمند و حمایت واقعی است. گردشگری کشاورزی در گیلان، یک فرصت ساده تفریحی نیست؛ بلکه ظرفیتی استراتژیک برای توسعه پایدار اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی محسوب میشود. ادامه روند فعلی و بیتوجهی به این حوزه، بهمعنای از دست رفتن فرصتهای بزرگ اشتغال و سرمایهگذاری خواهد بود.
امروز زمان آن رسیده است که دولت از تصدیگری فاصله بگیرد و نقش تسهیلگر را ایفا کند. آینده توسعه گردشگری گیلان، بدون مشارکت واقعی بخش خصوصی و حذف موانع اداری، قابل تصور نیست. اگر این ظرفیت بهدرستی مدیریت شود، گیلان میتواند الگوی موفق گردشگری کشاورزی در کشور شود.
انتهای پیام
مرتبط با:
