سن 140 سالگی دیگر یک رویا نیست
کریس رونالدو در 41 سالگی، سلامتی در حد یک فرد 28 ساله دارد. این کاهش سن بیولوژیکی همان چیزی است که با رعایت سبک زندگی سالم و پیشگیری از بیماریها ممکن میشود. لانجیویتی بر همین موضوع متمرکز است؛ دانشی نوین برای افزایش بازه سلامت و کیفیت زندگی در کنار طولانیتر کردن عمر. این علم فراتر از درمان بیماریها، بر پیشگیری از پیری، اصلاح سبک زندگی و افزایش سالهای زندگی سالم بدون بیماریهای مزمن تمرکز دارد.
تحریریه کاماپرس برای بررسی بیشتر این موضوع با آرش برجیخانی، مدیرعامل و عضو هیئت مدیره پلتفرم زینوم به گفتگو نشست. برجی خانی در این گفتگوی اختصاصی، علاوه بر معرفی پلتفرم زینوم به عنوان یک پروژه برای جوان و سالم ماندن انسانها از روشهای کاهش سن بیولوژیکی نیز سخن گفته است.
زینوم چیست و شاهد چه اتفاقی در این پلتفرم هستیم؟
زینوم اولین پلتفرم فعال در حوزه لانجویتی یا افزایش سن انسان در ایران محسوب میشود. این پلتفرم با تمرکز بر زندگی باکیفیت شکل گرفته است. به طور خلاصه، ما تلاش میکنیم تا بهجای آنکه صرفاً درگیر تشخیص و درمان بیماریها باشیم، بر اساس دادههای سلامت فرد، بیماریها را پیشبینی کنیم. سعی میکنیم پیش از آنکه فرد به بیماری مبتلا شود، او را در مسیری قرار دهیم که اساساً بیمار نشود. در بلندمدت، اثر این رویکرد، افزایش طول عمر همراه با کیفیت بالاتر زندگی خواهد بود.
واقعیت این است که همه ما امروزه تقریباً حدود ۵۰ درصد از عمر خود را درگیر بیماریها هستیم. در حال حاضر بیش از ۴۰ تا ۵۰ درصد افراد با بیماریهای مزمن مانند فشار خون، دیابت، بیماریهای قلبی وعروقی و حتی سرطان درگیر هستند. بخش قابل توجهی از این مسائل به عوامل اپیژنتیک مانند سبک زندگی، تغذیه و محیط زندگی فرد مرتبط میشود. پلتفرم زینوم با ترکیب فناوریهای پیچیده لانجویتی یا پزشکی شخصیسازیشده با هوش مصنوعی، دادههای سلامت را دریافت و تحلیل میکند. به این ترتیب، نقاط قوت و ضعف مشخص میشود. در ادامه نیز زینوم بر اساس همین اطلاعات، یک برنامه سبک زندگی کاملاً شخصیسازیشده ارائه میدهد که در صورت رعایت، منجر به پیشگیری از بیماریها و افزایش طول عمر میشود.
زینوم برای افزایش کیفیت زندگی دقیقا چه کاری انجام میدهد؟
در ابتدا باید بدانیم که در حوزه طول عمر دو مفهوم کلیدی به نامهای «لایف اسپن» و «هلث اسپن» وجود دارد. لایف اسپن به طول عمر اشاره دارد. مثلاً اگر فردی تا ۱۴۰ سالگی زنده بماند، این عدد بیانگر طول عمر اوست. اما هلث اسپن به سالهایی از عمر اشاره دارد که فرد سالم زندگی میکند، دچار ناتوانی نیست و با بیماری درگیر نمیشود. این مفهوم بهمراتب مهمتر از خود طول عمر است. تمرکز اولیه ما دقیقاً بر همین موضوع است. یعنی با ارائه برنامه سبک زندگی شخصیسازیشده مبتنی بر لانجویتی و با کمک هوش مصنوعی، تلاش میکنیم میانگین سالهای عمر باکیفیت یک فرد افزایش یابد.
اولین گامی که در این مسیر برداشته میشود، شامل برنامه غذایی، مکملهای مورد نیاز، برنامه ورزشی، عادات روزمره، الگوی خواب و سلامت روان است. ما در زینوم بر اساس این موارد تلاش میکنیم ابتدا هلث اسپن افزایش یابد و در ادامه، لایفاسپن نیز بهبود پیدا کند. در واقع، با تحلیل دادههای آزمایش خون، سبک زندگی و سلامت کاربر یک برنامه سبک زندگی شخصیسازی شده به او ارایه میشود. البته در تمام این مسیر نیز همراه کاربر هستیم. به طوریکه یک تیم پزشکی و یک دستیار سلامت از متخصصان حوزه پزشکی و پیراپزشکی در این زمینه کمک کنند.
در آثار سینمای علمی تخیلی مانند فیلم مسافران نیز که داستان سفر فضایی به یک سیاره دور را روایت میکند، به ایده اسکن سلامت افراد و تشخیص و درمان زودهنگام بیماریها پرداخته شده است. فعالیت زینوم تا چه اندازه بشر را به این آرزوی دیرینه خود نزدیک میکند؟
ایدهآل حوزه سلامت دیجیتال و بهویژه لانجویتی دقیقاً همین مسیر است. در حال حاضر مفهوم دیگری به نام «دیجیتال تویین» نیز مطرح است که بهدنبال ایجاد یک شبیهسازی دیجیتال از بدن انسان است. امروزه با ظهور فناوریهای جدید، دادههای سلامت از حالت محدود و بسته خارج شدهاند. ساعتهای هوشمند، رینگهای هوشمند و سنسورهای پایش مداوم بهطور پیوسته دادههای سلامت را تولید و جمعآوری میکنند. دادههای ارائه شده توسط گجتها و سنسورها این امکان را میدهند که وضعیت سلامت فرد بهصورت مداوم پایش شود. حتی در آینده، هر فرد بهنوعی مدیرعامل سلامت خود خواهد بود. پیش از این، فرد بیمار میشد و صرفاً دستورات پزشک را اجرا میکرد. اما امروزه پزشکی به سمت مدل چهار P حرکت کرده است که شامل پیشبینی، پیشگیری، شخصیسازی و مشارکت فعال خود فرد میشود. در واقع، با دادههای به دست آمده از پایش سلامت، امکان پایش مستمر، شناسایی مشکلات و هدایت فرد در مسیر حفظ سلامت فراهم میشود.
ایده دیجیتال تویین نیز که ابتدا در صنعت هوافضا شکل گرفت و اکنون به حوزه سلامت وارد شده است، همین مفهوم را به شکل دیگری دنبال میکند. بهگونهای که بتوان بهجای آزمون تغییرات روی بدن واقعی، آنها را در یک محیط شبیهسازیشده دیجیتال اعمال کرد و نتایج را پیشاپیش مشاهده کرد. این فعلا یک ایدهآل برای ما محسوب میشود و هنوز تا تحقق کامل این ایده فاصله وجود دارد. اما مسیر حرکت ما کاملاً مشخص است. در این مسیر، لانجویتی بهدنبال پیشبینی و پیشگیری از بیماریها است.
آیا پلتفرم زینوم مشابه خارجی دارد؟
در ایران نمونهای مشابه نداریم، اما در خارج از کشور پلتفرمهای مشابه در حوزه سلامت دیجیتال فعالیت میکنند. نکته مهم در این میان، بومیسازی دادهها است. از دادههای ژنتیکی و غیرژنتیکی گرفته تا دادههای رفتاری، محیطی و سلامت همه دادههای بومی هستند. این دادهها لزوماً در منطقهای دیگر کارایی مشابه ندارند. بنابراین داشتن دادههای بومی برای ارائه راهکارها و برنامههای سبک زندگی شخصیسازیشده که متناسب با شرایط کشور و فرهنگ مردم باشد، اهمیت بسیار زیادی دارد.
رقابت داخلی را در این حوزه چطور میبینید؟
رقیب داخلی بهعنوان پلتفرم هوشمند وجود ندارد، اما برخی مجموعهها و کلینیکها بهتدریج به سمت ارائه خدمات لانجویتی حرکت کردهاند. نکته مهم این است که لانجویتی یک سرویس مقطعی نیست. این حوزه نیازمند همراهی مداوم، پایش مستمر و اصلاح تدریجی سبک زندگی است و نمیتوان آن را با خدمات کوتاهمدت یا زیبایی مقایسه کرد.
شما در زمینه اعتمادسازی چه اقداماتی انجام دادهاید و چه میزان از افراد علاقمند به استفاده از خدمات شما شدهاند؟
در حوزه اعتمادسازی، خوشبختانه زینوم توانسته است اعتماد بخش بزرگی از جامعه هدف خود را جلب کند. کاربران ما عمدتاً کارآفرینان، افراد اثرگذار، علاقهمندان به فناوری و افرادی هستند که نسبت به سلامت خود حساس بوده و سلامت را بزرگترین سرمایه خود میدانند. با وجود آنکه زمان زیادی از راهاندازی پلتفرم هوشمند زینوم نمیگذرد، این اعتماد به خوبی شکل گرفته است.
در اصل، خدمات ما شامل چند بخش اصلی است. خدمات آگاهیبخشی رایگان یکی از این بخشها است که از طریق شبکههای اجتماعی ارائه میشود و تاکنون بیش از ۲۰ هزار نفر با آن درگیر شدهاند. خدمات تخصصی هم بخش دیگری است که حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از این افراد بهعنوان مشتری فعال از آن استفاده میکنند و بهصورت مستمر در پلتفرم حضور دارند.
بدون شک از زمان مطرح شدن ایده زینوم، اهداف خاصی در نظر داشتهاید. امروزه تا چه حد به اهداف اولیه خود نزدیک شدهاید؟
زینوم حدود دو سال پیش با رویکردی مطالعاتی و عمیق در حوزه سلامت و لانجویتی آغاز به کار کرد. در این دو سال، تحولات چشمگیری در حوزه هوش مصنوعی، الگوریتمهای پیشبینیکننده و گجتهای پوشیدنی رخ داده است که رقابت را سختتر کرده است. همچنین این روزها دسترسی به دادههای سلامت آسانتر شده و توسعه الگوریتمها تسهیل یافته است. اگر شرایط اقتصادی و شرایط کلان جامعه را در نظر نگیریم، میتوان گفت که زینوم در مسیر خود به درستی حرکت کرده است. اما با در نظر گرفتن شرایط اقتصادی، چالشهای متعددی وجود دارد که نه فقط زینوم، بلکه تمام کسبوکارها را از حالت تابآوری به شکنندگی سوق میدهد.
در حوزه سلامت در ایران، این چالشها همواره وجود داشته و باید برای آنها آماده بود. از رگولاتوری و اعتماد عمومی گرفته تا نظام سلامت درمانمحور و ضعف فرهنگ پیشگیری، همه و همه چالش محسوب میشوند. برای نمونه در حال حاضر فقط ۸ درصد از مردم چکاپهای دورهای را انجام میدهند. در مجموع، بخشی از اهداف محقق شده و بخشی دیگر همچنان در دست پیگیری است. در حوزه سلامت و فناوری، لازم است همواره بهروز بود، ابزارها و محصولات جدید را توسعه داد و همافزایی و یکپارچگی میان آنها ایجاد کرد.
صرف نظر از چالشهای عمومی که گریبانگیر تمام کسب و کارها هستند، مهمترین چالش زینوم در حوزه سلامت دیجیتال، چه بوده است؟
مهمترین چالش این است که نظام سلامت ایران درمانمحور است. در این نظام، پرداختها عمدتاً توسط بیمه و دولت انجام میشود و خدمات پیشگیرانه جایگاهی در ساختار پرداخت ندارند. بنابراین هزینه این خدمات پیشگیرانه بر عهده کاربر نهایی است. همین موضوع هزینه خدمات در پلتفرمهایی مانند زینوم را بالاتر میبرد. چالش دیگر، قانونگذاری و دسترسی به دادههای سلامت است. در کشورهای توسعهیافته، مالکیت دادههای سلامت با خود فرد است و او میتواند این دادهها را در اختیار ارائهدهندگان خدمات قرار دهد. در ایران چنین سازوکاری وجود ندارد و بدون دادههای مشخص و دارای تاریخچه، پزشکی پیشگیرانه بسیار دشوار میشود.
چالش بعدی، محدودیتها و موانع اجرایی است. در ماههای اخیر، بهویژه پس از جنگ، پلتفرمهای سلامت آنلاین با چالشهای متعددی از سوی نهادهای مختلف مواجه شدهاند. به طوریکه تعلیق نمادها و درگاههای پرداخت حتی برای پلتفرمهایی که در حوزه دارو فعالیتی ندارند هم اجرا شد. این در حالی است که در بسیاری از کشورهای دنیا، نظام سلامت در حال حرکت از سمت درمان به سمت پیشگیری است و دولتها نقش خود را به لایه رگولاتوری، تدوین دستورالعملها، جمعآوری دادهها و ایجاد زیرساختهایی مانند سندباکسها و API ها محدود کردهاند. این مهمترین و جدیترین چالشی است که در حوزه سلامت و بهویژه در ایران میتواند مانع توسعه فناوریهای نوین شود.
واقعیت این است که سلامت دیجیتال این امکان را فراهم میکند تا ارائه خدمات باکیفیت این حوزه حتی در استانهای دورافتاده نیز ممکن شود. به عنوان مثال، افرادی که در حوزه سلامت باکیفیت فعالیت میکنند، میتوانند خدماتی ارائه دهند تا فردی از استانهای کمتر برخوردار هم به یک پزشک بسیار باکیفیت دسترسی پیدا کند و حتی از دارویی استفاده کند که در شهر خود هرگز امکان دسترسی به آن را نداشته است. این میتواند مصداق عدالت در حوزه سلامت باشد.
زمانی که قانونگذاری درست و شفاف وجود نداشته باشد، ریسک توسعه کسبوکارهای دیجیتال بهشدت افزایش پیدا میکند. در چنین شرایطی هیچ سرمایهگذاری وارد این حوزه نمیشود. در نتیجه کشور سالها از مسیر توسعه عقب میماند. بنابراین بزرگترین ریسک ما در حوزه سلامت دیجیتال، ریسک قانونگذاری، رگولاتوری و دسترسی به دادهها است.
پس از آن، مسئله بسیار مهم دیگر، ساخت اعتماد عمومی در حوزه سلامت است. من به شخصه تجربه فعالیت در حوزههای غیرسلامت را هم داشتهام. هرچند تمرکز اصلیام بر سلامت بوده است. در سایر حوزهها این نوع از چالشها بهمراتب کمتر است. در واقع تبدیل دانش علوم زیستی و پزشکی به محصول نهایی بسیار پیچیدهتر است. در کنار این پیچیدگی، ایجاد اعتماد نیز به مراتب دشوارتر خواهد بود. ما زمانی تصور میکردیم که این چالشها مقطعی و قابل حل به کمک گفتگو هستند. اما امروزه هر کدام از این مشکلات به یک ویژگی دائمی تبدیل شدهاند.
به نظر میرسد که در فضای ترسیم شده توسط شما، اطلاع رسانی نقش بسیار مهمی ایفا میکند. وضعیت زینوم در این زمینه و به خصوص در بحث آگاهیسازی از برند چگونه است؟
ما در زمینه اطلاع رسانی چند کانال فعال ایجاد کردهایم. از جمله شبکههای اجتماعی که بهصورت مستمر فعال هستند و تلاش میکنند تا با پاسخ به پرسشهای جدی افرادی که دغدغه زندگی سالم دارند، آنها را آگاه کنند. این فرآیند در نهایت باعث افزایش آگاهی عمومی نیز میشود. در کنار آن، فعالیتهای روابط عمومی و حضور در رویدادها و رسانههایی که مخاطبان دارای دغدغه لانجیویتی را پوشش میدهند نیز اهمیت زیادی دارد. مخاطبانی که اغلب افراد پرمشغلهای هستند که بهطور فعال برای سلامت خود اقدام میکنند.
موضوع دیگر، همکاری با سازمانها است. ما تمرکز قابلتوجهی بر همکاری با سازمانهایی داشتهایم که سلامت کارکنان، بهرهوری، انرژی، و حتی سلامت خانواده کارکنان برایشان اهمیت دارد. در این چارچوب، خدمات سلامت شخصیسازیشده، پیشگیرانه و مراقبتی را بهصورت سازمانی ارائه میدهیم. این بخش در واقع خط B2B ما در جهت تعامل با شرکتها محسوب میشود.
علاوه بر این، کمپینهای مختلفی نیز با موضوعات بسیار متنوع اجرا میکنیم. برای نمونه تمرکز بر دغدغههای خاص مانند دیابت، بیماریهای قلبی عروقی یا نگرانیهای ناشی از سابقه بیماری در خانواده میتواند از موضوعات این کمپینها باشد. در این کمپینها تلاش میکنیم تا مسیر آگاهیبخشی را بازطراحی کرده و به دعوت افراد برای استفاده از این خدمات بپردازیم. بخش بزرگی از فعالیت ما در شبکههای اجتماعی معطوف به افرادی است که به دنبال سبک زندگی سالم هستند و برایشان مهم است که اگر از ۷۰ یا ۸۰ سالگی عبور میکنند، این سالها را بدون درگیری با بیماری سپری کنند.
شاید جالب باشد بدانید که حدود ۱۲۰ سال پیش، امید به زندگی در ایران بهطور میانگین ۳۷ سال بود. امروزه این عدد به حدود ۷۳ سال و دو برابر آن دوران رسیده است. اما نکته مهم این است که در آن زمان نیز نیمی از عمر افراد با بیماری سپری میشد و امروز هم همین وضعیت برقرار است. تنها تفاوت در این است که در آن زمان بیماریهای واگیردار عامل اصلی کاهش عمر بودند و امروزه بیماریهای مزمن جایگزین آن بیماریها شدهاند. بیماریهای مزمن نیز عمدتاً ناشی از سبک زندگی و عوامل محیطی هستند که حدود 80 تا 90 درصد به عوامل اپیژنتیک بازمیگردند و لزوما عوامل ژنتیکی نیستند.
بنابراین ما تلاش میکنیم تا در فضای آگاهیبخشی، به دغدغهها و پرسشهای کلیدی حوزه سلامت در کانالها، رسانهها و گردهماییهای مختلف پاسخ دهیم. به این ترتیب مخاطبان میتوانند با خدمات پلتفرم زینوم آشنا شوند و به طبع آن اعتماد عمومی نیز شکل بگیرد.
چه چیزی باعث شد تا خود شما علاقمند به فعالیت در حوزه سلامت شوید؟
راهاندازی کسبوکار در این حوزه، بهویژه در حوزه سلامت دیجیتال واقعاً دشوار است و درآمدزایی از آن نیز سختتر از بسیاری از حوزههای دیگر فناوری است. اما در مقابل، میزان اثرگذاری این حوزه بالاتر از حدی است که تصور میشود.
من در سال ۱۳۹۷ وارد حوزه سلامت شدم. در آن مقطع با مجموعهای همکاری کردم که در قالب یک شرکت سرمایهگذاری و شتابدهی روی چندین کسبوکار سلامت دیجیتال سرمایهگذاری میکرد. هومکا، پذیرش 24 و چند برند مطرح این روزها، حاصل همان سرمایهگذاری است. در طول همان سالها، تجربههای شخصی تلخی را نیز به صورت پیاپی تجربه کردم. از دست دادن مادرم در یک سانحه، فوت پدرم بر اثر بیماری مزمن قلبی، از دست دادن عمویم و مرگ یکی از دوستان نزدیکم بر اثر سرطان، بخشی از این تجربهها بودند. شاید بهتر باشد بگویم که این اتفاقات، سال بسیار سنگینی را برای من رقم زد.
در آن مقطع، این سؤال مدام در ذهنم بود که بسیاری از این مرگ و میرها، با ابزارها و فناوریهای امروز، قابل پیشگیری هستند. حتی اگر نتوان مرگ را متوقف کرد، آیا نمیتوان آن را یک یا دو سال به تعویق انداخت؟ لانجویتی و سلامت دیجیتال دقیقاً به همین موضوع میپردازد. در این رویکرد، پیری نه صرفاً یک پدیده طبیعی، بلکه تنها بهعنوان یک بیماری تلقی میشود. در ادامه نیز تلاش میشود تا با پیشگیری، کیفیت و طول عمر را افزایش داد.
این دغدغه شخصی، در کنار عقبماندگی صنعت سلامت نسبت به سایر حوزههای فناوری و فرصتهای فراوانی که با ورود فناوری به این حوزه ایجاد میشود، دلیل ورود من به این حوزه بود. حتی در اواسط کار مسیر خودم را اندکی از حوزه سلامت جدا کردم اما دورباره به این سمت برگشتم. هرچند کار در حوزه لانجیویتی سخت است اما اثربخشی بالا، حس رضایت عمیق و تیم متخصصی که در کنار آنها فعالیت میکنم، باعث امیدواریام برای ادامه کار شده است. آرزویم این است که بتوانم در قالب این پلتفرم، خدمتی در شأن مردم ایران ارائه کنم.
و سخن پایانی؟
شاید چند سال پیش، صحبت از ۱۴۰ یا ۱۵۰ سال عمر، غیرواقعی به نظر میرسید و شما هم از این مثال من تعجب کردید. اما مطالعات جدید نشان میدهد اگر فردی بتواند در ۱۵ تا ۲۰ سال آینده زندگی خود را بدون ابتلا به بیماریهای ادامه دهد، احتمال رسیدن به سنین بالای 100 سال چندان دور از ذهن نخواهد بود. نمونههایی از تحقیقات اخیر، مانند معکوسسازی پیری در مدلهای حیوانی و یا سنجش سن بیولوژیک افراد مشهور با سبک زندگی سالم، نشان میدهد که این مسیر از نظر علمی قابل بررسی و تحقق است. برای نمونه میتوان به کریستیانو رونالدو اشاره کرد که در 41 سالگی و با داشتن سبک زندگی خاص خود، به سلامتی در حد یک فرد 28 ساله دست یافته است. در مورد آقای جانسون که یک اینفلوئنسر در حوزه لانجویتی است نیز این اتفاق افتاده و سن بیولوژیکی او به حدود 20 سال کاهش پیدا کرده است. در حالیکه او بیشتر از 40 سال سن دارد. واقعیت این است که با سبک زندگی، ورزش، تغذیه درست و خواب مناسب میتوان به این هدف دست یافت. حتی مکملهای غذایی، روابط اجتماعی و محیط نیز در این زمینه تاثیرگذار هستند.
افزایش طول عمر باکیفیت کاملاً دستیافتنی به نظر میرسد. حتی اگر پیش از رسیدن به اعداد بزرگی مانند ۱۴۰ سال، بتوانیم سالهای پس از ۵۰ یا ۶۰ سالگی را سالم، فعال و بدون زمینگیر شدن سپری کنیم، به هدف بزرگی دست یافتهایم. هدفی که در نهایت به داشتن زندگی سالمتر در کنار عزیزانمان منجر میشود.
انتهای پیام
مرتبط با:
