در شرایط اقتصادی نامطمئن چطور تصمیم های مالی بگیریم؟
اعداد و ارقام در تصمیم گیریهای مالی تعیین کننده هستند، اما نه در شرایطی که ثبات اقتصادی وجود ندارد و عدم قطعیت در همه جامعه فراگیر شده است. اغلب افراد در این شرایط برای سرمایه گذاری دست نگه می دارند و یا داراییهایشان را نقد میکنند. اما چطور می توانیم بهترین تصمیم را بگیریم و از هیجان دوری کنیم؟
به گزارش کاماپرس در روزهایی که خبرها مدام تغییر میکنند و آینده کمی مبهمتر از قبل به نظر میرسد، تصمیمهای مالی دیگر فقط درباره عدد و نمودار نیستند. بیشتر درباره حس امنیتاند. درباره اینکه «خیالم راحت باشد».
شاید شما هم تجربه کرده باشید:
با شنیدن یک خبر اقتصادی یا سیاسی، ناگهان به این فکر افتادهاید که بهتر است پولتان را جابهجا کنید. شاید خواستهاید نقدتر باشید. شاید وسوسه شدهاید سریعتر تصمیم بگیرید. شاید هم برعکس، تصمیم گرفتهاید فعلاً هیچ کاری نکنید.
این واکنشها طبیعیاند. اقتصاد رفتاری دقیقاً همین را میگوید: ما انسانیم، نه ماشین حساب. و در زمان بحران، احساسات نقش پررنگتری در تصمیمهای مالی ما پیدا میکنند.
چرا در بحران، تصمیمهایمان عوض میشود؟
در شرایط عادی، خیلی از ما برای آینده برنامه داریم. پسانداز میکنیم، سرمایهگذاری میکنیم، هدفهای چندساله تعیین میکنیم. اما وقتی نااطمینانی بالا میرود، ذهن ما وارد «حالت مراقبت» میشود.
مثلاً فرض کنید هر ماه بخشی از درآمدتان را کنار میگذارید برای یک هدف مشخص. ناگهان شرایط متلاطم میشود. ممکن است با خودتان بگویید:
«الان وقت ریسک نیست. بهتر است فعلاً دست نگه دارم.»
این تصمیم الزاماً اشتباه نیست. اما مهم است بدانیم از کجا میآید: از نیاز به امنیت.
ترس از دست دادن، قویتر از میل به سود است!
یک واقعیت جالب در اقتصاد رفتاری این است که ما از ضرر بیشتر میترسیم تا اینکه از سود خوشحال شویم. از دست دادن ۱۰ میلیون تومان، معمولاً بیشتر از بهدست آوردن ۱۰ میلیون تومان روی حالوهوای ما اثر میگذارد.
در شرایط بحران، این حساسیت شدیدتر میشود.
برای همین است که خیلیها در روزهای پرتنش ترجیح میدهند سراغ گزینههایی بروند که «آرامش بیشتری» میدهد، حتی اگر بازدهی آن کمتر باشد. گاهی امنیت ذهنی، از سود بالقوه مهمتر میشود.
وقتی دیگران نگران میشوند، ما هم نگران میشویم.
در چنین روزهایی، گفتوگوهای اطرافمان هم تغییر میکند. خانواده، دوستان، همکاران… همه درباره پول و آینده صحبت میکنند. اگر چند نفر بگویند تصمیم مالیشان را تغییر دادهاند، ناخودآگاه ما هم تحت تأثیر قرار میگیریم.
این کاملاً انسانی است. ما موجودات اجتماعی هستیم. اما گاهی این «همراهی جمعی» باعث میشود بدون اینکه دقیق بررسی کنیم، فقط بهخاطر فضای اطراف، تصمیم بگیریم.
افق دید کوتاهتر میشود.
در شرایط باثبات، راحتتر میتوانیم به سه یا پنج سال آینده فکر کنیم. اما در بحران، ذهن ما بیشتر روی امروز و فردا تمرکز میکند.
ممکن است هدف بلندمدتی داشته باشیم، اما با خودمان بگوییم:
«فعلاً مهم این است که خیالم راحت باشد.»
این هم واکنشی طبیعی است. اما اگر هر بار با موج خبرها، برنامهمان را کاملاً تغییر دهیم، ممکن است از مسیر اصلی دور شویم.
ما فقط دنبال سود نیستیم؛ دنبال آرامشیم
خیلی وقتها تصور میشود تصمیم مالی یعنی حداکثر کردن سود. اما در واقعیت، بیشتر ما دنبال آرامشیم. دنبال این هستیم که بدانیم میتوانیم از خودمان و خانوادهمان محافظت کنیم.
گاهی این آرامش با نقد نگه داشتن پول بهدست میآید.
گاهی با تبدیل دارایی.
و گاهی حتی با صبر کردن.
هیچکدام از این واکنشها ذاتاً غلط نیست. مهم این است که آگاه باشیم چرا آنها را انتخاب میکنیم.
چطور میتوانیم متعادلتر تصمیم بگیریم؟
در روزهای نااطمینانی، شاید مهمترین کار این باشد که کمی مکث کنیم.
۱. بین خبر و اقدام فاصله بگذاریم.
همه خبرها نیاز به واکنش فوری ندارند. گاهی چند ساعت یا چند روز فکر کردن، تصمیم بهتری رقم میزند.
۲. از خودمان بپرسیم: این تصمیم از ترس میآید یا از برنامه؟
اگر فقط برای کاهش اضطراب لحظهای تصمیم میگیریم، شاید بد نباشد دوباره آن را مرور کنیم.
۳. هدفهای بلندمدت را یادآوری کنیم.
آیا شرایط واقعاً آن هدف را تغییر داده، یا فقط احساس ما تغییر کرده است؟
۴. اطلاعات شفاف را جایگزین شایعه کنیم.
ابهام، اضطراب را بیشتر میکند. هرچه اطلاعات روشنتر باشد، ذهن آرامتر تصمیم میگیرد.
در نهایت، ما تنها نیستیم.
اگر این روزها بیشتر از قبل درباره پول و آینده فکر میکنید، تنها نیستید. جامعه در شرایط نااطمینانی، بهطور طبیعی حساستر میشود. این نشانه ضعف نیست؛ نشانه مسئولیتپذیری است.
اقتصاد رفتاری به ما کمک میکند خودمان را بهتر بفهمیم. بفهمیم چرا گاهی میخواهیم سریع تصمیم بگیریم. چرا گاهی میخواهیم همهچیز را متوقف کنیم. و چرا امنیت ذهنی برایمان مهمتر از هر نموداری است.
شاید مهمترین نکته این باشد:
تصمیم مالی فقط درباره پول نیست؛ درباره احساس امنیت ماست.
و در روزهایی که جهان کمی ناپایدارتر به نظر میرسد، مراقبت از این احساس، به همان اندازه مهم است که مراقبت از داراییهایمان.
انتهای پیام
مرتبط با:
